Өмнөговь аймгийн засаг даргын "Улсын комисс томилох тухай" захирамжаар байгуулагдсан "Эрдэнэс Тавантолгой" ХК-ийн нүүрс баяжуулах үйлдвэрийн тэжээлийн нүүрсний тээврийн конвейер, бутлуур, ачилтын байгууламжийг байнгын ашиглалтад оруулах улсын комиссын ажлын хэсэг 2026 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдөр ажиллаж байнгын ашиглалтад хүлээж авах шийдвэр гаргалаа. Тус конвейерийн байгууламж нь Монгол Улсад хамгийн урт буюу 12.6 км урт бөгөөд 18 сарын дотор барьж ашиглалтад орууллаа.
Конвейер байнгын ашиглалтад орсноор тээврийн зардал, бүтээгдэхүүний өртгийг бууруулж бүтээмж, ашигт ажиллагааг өсгөх боломжтой юм. Мөн тээвэрлэх үеийн тоосноос үүсэх агаарын бохирдол, байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг багасгах чухал ач холбогдолтой юм.
Конвейерийн систем нь Герман улсын конвейерийн стандарт болох DIN стандартыг нутагшуулж үйлдвэрлэлийн технологит ашигласан бөгөөд жилд 15 сая тонн нүүрс тээвэрлэх хүчин чадалтай, авто тээврээс үүдэлтэй тоосжилтыг 80 хувь бууруулах байгаль орчинд ээлтэй, эрчим хүчний хэмнэлттэй технологи бүхий байгууламж юм.
“Эрдэнэс критикал минералс” ТӨҮГ-ын захирал Д.Тогтохсүрэнг Авлигатай Тэмцэх Газар /АТГ/-аас өчигдөр буюу нэгдүгээр сарын 26-нд саатуулжээ.
УИХ-ын гишүүн, МАН-ын бүлгийн даргаар ажиллаж байсан түүнийг авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгт холбогдуулан шалгаж байгаа аж. Тодруулбал, Д.Тогтохсүрэнг "Монголросцветмет” буюу “Эрдэнэс критикал минералс” ТӨҮГ-ын захирлаар ажиллаж байхдаа хээл хахууль авсан, үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн байж болзошгүй гэдэг үндэслэлээр шалгаж байгаа гэдэг мэдээлэл байгаа юм.
ийслэл алдагдсан өмч хөрөнгөө эргүүлэн авах ажлыг хуулийн хүрээнд үе шаттай зохион байгуулж байна. 2024-2025 онд хууль бусаар алдагдсан нийслэлийн 15 барилга, байгууламжийг буцааж аваад байна. Ингэснээр нийслэлийн өмчийн барилга байгууламжийн ашиглалт сайжирч нийслэлийн өмчийн харилцааны газар нь нийслэлийн төсөвт 2024 онд 7 тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн бол 2025 онд 18 тэрбум төгрөгийг төвлөрүүллээ. Нийслэлийн алдагдсан өмч хөрөнгийг эргүүлэн авах ажил 2026 онд ч мөн үргэлжилнэ.
Тухайлбал, энэ онд Өргөө зочид буудлыг эргүүлэн авна. Өнөөдрийн байдлаар хоёр талын хэлцэл үргэлжилж байна.
Тодруулбал, зочид буудлыг нийслэлийн өмчид эргүүлэн авах шүүхийн шийдвэр 10 гаруй жилийн өмнө гарсан байдаг. Улмаар 2025 оны 11 дүгээр сарын 4-ний өдөр тус зочид буудлыг нийслэлийн өмчид эргүүлэн авах тухай шаардлагыг хүргүүлсэн байдаг.
Өнгөрсөн 2025 онд дараах өмчийг нийслэлд буцааж авсан юм.
- “Уламжлалт анагаах ухааны элэг судлалын клиник төв”-ийн барилга байгууламжийг нийслэлийн өмчид бүртгэн авсан.
- Чингэлтэй дүүргийн тавдугаар хороонд байрлах “Баруун сэлбэ” үйлчилгээний төвийн Ж блокийн 1220 м.кв талбай бүхий барилгыг нийслэлийн өмчид авч, нээлттэй дуудлага худалдаагаар хувьчилж, 1.9 тэрбум төгрөгийн орлогыг нийслэлийн төсөвт төвлөрүүлсэн.
- Хан-Уул дүүргийн хоёрдугаар хороонд байрлах “Монгол шуудан” ХК-ийн 36 дугаар салбарын түрээсээр эзэмшиж байсан байрыг нийслэлийн өмчид бүртгэн авсан.
- БГД-ийн 14 дүгээр хороонд байрлах Шуудангийн 24 дүгээр салбар түрээсээр эзэмшиж байсан байрыг “Тэмүүжин групп майнинг” ХХК дам түрээслэж ашиг олдог байдлыг зогсоож, нээлттэй дуудлага худалдаагаар хувьчилж 1.6 тэрбум төгрөгийн орлогыг нийслэлийн төсөвт төвлөрүүлсэн.
- БГД-ийн наймдугаар хороонд байрлах “Аминжаргалан” өрхийн эрүүл мэндийн төвийн барилгыг таван жилийн хугацаанд түрээсийн орлогогүйгээр эзэмшиж байсан иргэнээс түрээсийн орлогыг нэхэмжилж, барилгыг хууль бус эзэмшлээс салган Баянгол дүүргийн Засаг даргын Тамгын газарт үргэлжлүүлэн түрээсэлж, түрээсийн орлогыг нийслэлийн төсөвт төвлөрүүлэн ажиллаж байна.
- СБД-ийн хоёрдугаар хороонд байрлах “Ачит гар” өрхийн эмнэлэг байрлаж байсан байрыг тус эмнэлгийн эзэмшлээс авч нээлттэй дуудлага худалдаагаар хувьчилж, 334 сая төгрөгийн орлогыг нийслэлийн төсөвт төвлөрүүлсэн байна.
Цагдаагийн байгууллагад энэ оны 01 дүгээр сарын 11-ний өдөр “Нуурын мөс рүү автомашин орж, хоёр хүн нас барсан байна” гэх дуудлага мэдээлэл бүртгэгдсэн. Тухайн орон нутгийн цагдаагийн байгууллагын алба хаагчид хэргийн газарт очиж, шалгахад мод тээвэрлэж явсан иргэд “Зил-131” маркийн тээврийн хэрэгсэлтэй зам товчлох зорилгоор баталгаагүй зам, гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчиж байх үед нуурын мөс цөмөрсний улмаас тээврийн хэрэгсэл дотор зорчиж явсан иргэдээс 2 иргэн живж амь насаа алдсан харамсалтай үйл явдал болжээ. Иймд иргэд та бүхэн батлагдаагүй зам, даваа, гүвээгээр зорчихгүй байж өөрийн болон бусдын амь нас, эд хөрөнгийг болзошгүй эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэхийг анхааруулж байна.
Нийслэлчүүд Агаарын бохирдлыг бууруулах Үндэсний хорооны дэргэдэх Эрдэмтдийн зөвлөлийн шийдвэрээр хагас кокс буюу хөх нүүрсээр хийсэн шахмал түлшийг энэ халаалтын улиралд хэрэглэж байна. 2026 онд дотоодод үйлдвэрлэсэн хагас коксон түлш хэрэглэнэ.
Хагас коксон шахмал түлшний үйлдвэрийн асуудлаар Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатар, нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч Х.Нямбаатар болон холбогдох албаныхан Дорноговь аймагт ажиллаж байна.
Энэ үеэр хотын дарга Х.Нямбаатар “Улаанбаатар хот гэлтгүй 21 аймаг 330 сумыг зэрэг цахилгаан, дулааны станцад холбоход цаг хугацаа болоод санхүүгийн боломж байхгүй учраас хагас коксон шахмал түлшний үйлдвэр Монгол Улсад нэн тэргүүний хэрэгцээтэй байна. Хагас коксон шахмал түлш хэрэглэснээр Улаанбаатар хотын агаарын бохирдол 30 гаруй хувиар буурсан. Энэ сард ЖАЙКА олон улсын байгууллагын мэргэжилтнүүд Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлын нарийвчилсан дүн шинжилгээг хийнэ. Хагас коксон шахмал түлшний үйлдвэрийн тухайд бидэнд хоёр хувилбар байна.
Нэгт, бид Тендерийн тухай хуульд заасны дагуу үйлдвэрлэл, технологийн парктай 10 дугаар сарын 1-нээс үйлдвэрлэл эхэлсэн байна гэсэн хатуу нөхцөлтэйгөөр урьдчилсан худалдан авах гэрээ байгуулах боломжтой. Энэ хүрээнд “Алтан ширээт” үйлдвэрлэл, технологийн парктай танилцаж байна.
Хоёрт, “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-тай хамтран Багануурын нүүрсний уурхайг түшиглэн батлагдсан ТЭЗҮ-ийн дагуу санхүүгийн зах зээл дээрээс мөнгөө босгон үйлдвэр барих боломж байна. Хотын нүүрсний хэрэглээ жилээс жилд буурах учир нүүрс пиролизын үйлдвэрт хөрөнгө оруулахаас илүүтэй бүтээн байгуулалт нь эхэлсэн ийм үйлдвэр технологийн парктай гэрээлбэл цаг хугацаа хэмнэнэ гэж тооцоолсон. Хагас коксон түлшийг дотооддоо үйлдвэрлэвэл импортоор авахаас нэг дахин хямдхан тусна” гэлээ.
[1]
[2]
[3]
[4]
[5]
[6]
[7]
[8]
[9]
“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК нь 2025 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдөр биржийн болон урт хугацаат гэрээний нүүрсийг 1,352 рейсээр 182,748.73 тонныг экспортолж, өмнөх үзүүлэлтээс 10,015 тонноор нэмэгдүүлж бүх цаг үеийн экспортын хоногийн дээд хэмжээг шинэчлэн тогтоолоо. Үүний дотор Монголын хөрөнгийн биржээр арилжаалсан 86,694,98 тонн нүүрсний экспорт нь биржийн тээвэр эхэлснээс хойших хамгийн өндөр үзүүлэлт юм.
Мөн уурхайгаас төмөр зам руу ачих Тавантолгой нүүрс ачилт логистикийн төв /ТНАЛТ/-ийн үйл ажиллагаа жигдэрч 12 галт тэрэгний 1,420 чингэлэгт 45,692.44 тоннын ачилт гүйцэтгээд байна.
“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК 2025 оны 12 сарын 12-ны байдлаар нийт 28.7 сая тонн нүүрс олборлож 25.0 сая тонн нүүрс борлуулж, Ганцмод, Ханги мандал боомтоор нийт 26.3 сая тонн нүүрс экспортлоод байна. Компани борлуулалт, экспортыг нэмэгдүүлэхэд онцгой анхаарч зах зээлийн уналттай үед нүүрсний борлуулалтыг хэвийн явуулж Монгол Улсад орж ирэх гадаад валютын нөөцийг нэмэгдүүлэх, татварын орлогыг бүрдүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулан ажиллалаа.
2025 оны эхний 12 сарын 12-ны байдлаар “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК Улсын төсөвт 780.5 тэрбум төгрөгийн ААНОАТ, 566.1 тэрбум төгрөгийн АМНАТ-т тус тус төлсөн байна.
2025 онд нүүрсний зах зээл уналттай, борлуулалт, экспортын хэмжээ буурсан ч “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК зах зээлийн нөхцөл байдалд дүн шинжилгээ хийн, борлуулалтыг идэвхжүүлэх, тээвэр логистикийн зохион байгуулалтыг сайжруулах, нүүрсний экспортыг нэмэгдүүлэх арга хэмжээ авч хэрэгжүүлсний үр дүнд 2025 оны 11 дүгээр сард энэ оны хамгийн өндөр борлуулалтыг хийж, компанийн түүхэн дэх хамгийн өндөр ачилт хийлээ.
Биржийн арилжааг идэвхжүүлж 2025 оны 11 дүгээр сард 28 удаагийн арилжааг амжилттай хийж 178.7 сая ам.долларын үнэ бүхий 2.47 сая тонн нүүрс борлууллаа. Борлуулсан нүүрсний 67%-ийг 1/3 коксжих нүүрс, 26%-ийг эрчим хүчний нүүрс, 7%-ийг баяжуулсан нүүрс тус тус эзэлж байна.
Компани нүүрсийг сорчлон борлуулахгүй байх бодлого баримталж 2025 оны долоодугаар сараас хойш хатуу коксжих нүүрс борлуулаагүй бөгөөд хагас коксжих болон эрчим хүчний нүүрсийг түлхүү борлуулж байна.
Мөн “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК байгуулагдсанаас хойш 15 жилийн хугацаанд уурхайн сарын ачилтын түүхэн амжилтыг 2025 оны 11 дүгээр сард 3.39 сая тонн болгож өмнөх үзүүлэлтээс 8.3 хувиар өсгөлөө. Уурхай ачилтыг нэмэгдүүлсэнтэй холбоотойгоор тухайн сард нэмүү өртөг шингэсэн хил нөхцөлөөр биржээр арилжаалсан 1.29 сая тонн нүүрс экспортолсон нь биржийн арилжаа эхэлсэн 2023 оноос хойш хамгийн өндөр үзүүлэлт болоод байна.
Төрийн чиг үүргийн давхардлыг арилгах, төсвийн зарцуулалтын үр ашгийг сайжруулж, бодит хэмнэлт үүсгэх зорилгоор нийслэлийн Улсын бүртгэлийн газар, нийслэлийн Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжил, хамгааллын газрыг энэ онд татан буулгасан. Тэгвэл ирэх онд чиг үүргийн давхцалтай нийслэлийн Эрүүл мэндийн газар, Нийтийн тээврийн бодлогын газрыг татан буулгах талаар өнөөдөр нийслэлийн удирдах ажилтнуудын шуурхай зөвлөгөөний үеэр хотын дарга Х.Нямбаатар хэллээ.
Хотын дарга Х.Нямбаатар “Өнгөрсөн жил нийслэлийн Улсын бүртгэлийн газар, Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжил, хамгааллын газруудыг Засгийн газрын тогтоолоор татан буулгасан. Эдгээр газрыг татан буулгаснаас үүдэлтэй асуудал үүсээгүй. Дүүргүүд улсын бүртгэл, гэр бүл, хөгжил, хамгааллын үйлчилгээг хэвийн үзүүлээд явж байгаа. Цаашид нийслэлд давхардсан бүтэцтэй, татвар төлөгчдийн мөнгөөр цалинждаг төрийн захиргааны байгууллагыг татан буулгах ажлыг үе шаттай хийнэ. Ирэх жил нийслэлийн Эрүүл мэндийн газрыг татан буулгаж, эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээнээсээ өөрийгөө санхүүжүүлэх чадамжтай байгууллага болгож хөгжүүлнэ. Өрхийн эрүүл мэндийн төвүүдийг хэд хэдээр нь нэгтгэж, төсөв болоод хүний нөөц, техник хэрэгслийн хувьд чадамжтай болгох ёстой. Үзүүлж буй эрүүл мэндийн үйлчилгээ, чанар хүртээмжээрээ шударга өрсөлдөж, санхүүждэг болгоно. Мөн Нийтийн тээврийн бодлогын газрыг татан буулгана. Хүн амын төвлөрөл ихтэй газрууддаа автобусны зогсоол, үйлчилгээний төв байгуулж, үл хөдлөх хөрөнгийн хөгжүүлэлт, түрээсийн орлого төвлөрүүлдэг зарчим руу шилжинэ. Энэ зарчим руу шилжихийг Дэлхийн банк зэрэг байгууллагаас ч зөвлөдөг” гэсэн юм.
Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн тухай хуулийн дагуу дараах дарааллаар татан буулгах үйл ажиллагааг зохион байгуулдаг. Үүнд,
23 дугаар зүйл. Хуулийн этгээдийг татан буулгасан тухай улсын бүртгэлийн байгууллагад мэдэгдэнэ.
24 дүгээр зүйл. Хуулийн этгээдийг татан буулгасныг улсын бүртгэлд бүртгүүлэхэд шаардах баримт бичгийг бүрдүүлнэ.
25 дугаар зүйл. Хуулийн этгээдийг татан буулгасныг бүртгэнэ.
26 дугаар зүйл. Хуулийн этгээдийг улсын бүртгэлээс хасна.
