- Alsiinharaa.mn - https://alsiinharaa.mn -

Эмэгтэй продюссерүүд: Кино урлагийн сүүлийн жилүүдийн өөрчлөлт, ирээдүйн талаар

З.БАТЦЭЦЭГ

 

2024 оны зургаадугаар сарын 13-нд Москва хотноо Кино, Телевизийн Продюсеруудын Холбооны (AПKиT) XI шагнал гардуулах ёслолын ажиллагааг жүжигчин Гоша Куценко, Елизавета Базыкина, Анна Снаткина, Виктор Васильев нар удирдан явуулсан байна.

AПKиT шагнал гардуулах ёслолын үеэр уламжлал ёсоор тэд ялагчдыг өргөмжлөөд зогсохгүй Оросын кино урлагийн салбарын талаар маш их ярьдаг. Ёслолын өмнөхөн продюсер Нелли Яралова (Ритаг хөнөө”, “Дүрэмгүй”, “Казанова”), Инесса Юрченко (“Невский", "Шеф", "Нэгдүгээр тусгай тасаг", "Манай тусгайгийнхан") болон Анастасия Шипулина ("Сониуч Варвара", "Эффект домино ", "Би чиний нууцыг мэднэ") нар ярилцлага өгсөн байна. Хил хязгааргүй урлаг болох кино урлагийн салбарын ирээдүйн талаар эмэгтэй продюссерүүдийн хэлсэн үг Монголын мэргэжил нэгтнүүд, кино сонирхогчдод сонин байх болов уу гэдэг үүднээс орчуулан хүргэж байна.

-2022 онд Оросын кино урлаг дэлхийн бусад орнуудаас тасарчээ. Одоо ямар чиглэлээр хөгжиж байна вэ?

-Инесса Юрченко: "Дэлхийн бусад ертөнцөөс тасарсан" гэдэг нь хэтрүүлэг юм. Хэрэв бид бусад улс орнуудтай хамтарсан үйлдвэрлэл, төслүүдийг цаашид сурталчлах талаар ярих юм бол ерөнхийдөө эдийн засгийн бүх салбарын нэгэн адил баруунаас зүүн рүү чиглэсэн чиглэл өөрчлөгдсөн. ОХУ-ын кино үйлдвэрлэлийн дотоод хөгжлийн хувьд бүх форматаар динамик байна. Манай сериал үйлдвэрлэл одоогоор гадаадынхтай өрсөлдөх чадвартай, зарим талаараа илүү сайн байгаа гэж бид харж байна. Өнөөдөр Оросын үзэгчид маш их сонголттой байна. Ихэнхдээ онлайн кино театрт алдартай үнэтэй төслүүд телевиз дээр ажилладаггүй бөгөөд харин бага төсөвтэй төслүүдийг аль алинд нь улс даяар үздэг.

-Анастасия Шипулина: Оросын кино урлагийн хувьд энэ удаад хөгжлийн ноцтой түлхэц болсон гэдэгт би итгэдэг. Гадаадын бүтээлүүд хаалттай болж, бүх хүчин чармайлт Оросын зах зээлд чиглэсэн. Тэд үйлдвэрлэлд их хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийж, маш нарийн төвөгтэй, зоримог төслүүдийн зураг авалтыг эхлүүлсэн. Бид Холливудтай өрсөлдөхөө больсон, бид өөрсдөө Холливуд болсон. Илүү олон оригинал кино, телевизийн олон ангит кино үйлдвэрлэдэг платформууд гарч ирсэн бөгөөд тэдний тоо жил бүр нэмэгдсээр байна. Энэ бүх хүчин чармайлт үр дүнд хүрсэн. Үзэгчид Оросын кино урлагийг дэмжиж байна. Тэгэхээр Оросын кино урлагт болж буй үйл явдал зөвхөн ашиг тустай гэж би бодож байна.

-Нелли Яралова: Хэрэв бид олон үзэгчтэй киноны хүрээнд ярьж байгаа бол тэр зорилго, зорилгодоо илүү анхаарч, үзэгчдийг илүү нарийвчлалтай сонсохыг хичээдэг. Эзлэхүүнээ нэмэгдүүлж, зах зээлд багагүй хувийг эзэлдэг. Нэгэн удаа гадаадын төслүүд эфирээс гарах үед телевизийн олон ангит кинонд ийм зүйл тохиолдсон.

 

Инесса Юрченко

-"Аавын охид", "Универ. 13 жилийн дараа” гээд Оросын кино урлагт хуучин кино дахин ирсэн нь юутай холбоотой вэ?

-Анастасия Шипулина: Энэ бол зүгээр л дурсамж гэж би бодохгүй байна. Агуулгын хэмжээ нэмэгдэж, зах зээлийг зөвхөн анхны кино, телевизийн цувралаар дүүргэх боломжгүй болсон. Энэ нь нэг удаагийн ховор бүтээгдэхүүн хэвээр байгаа бөгөөд та жилд хэдэн мянган гайхалтай төсөл хийж чадахгүй. Тиймээс продюсерууд үзэгчдийг өөр аргаар сонирхох боломжийг хайж эхлэв. Тэгээд бид шийдсэн- яагаад аль хэдийн үзэгчдийн дунд амжилттай болсон түүхүүдийг хөгжүүлж, дахин зураг авалтанд оруулж болохгүй гэж? Эцсийн эцэст, "Аавын охид" кинонд юугаараа сайн бэ? Шинэ үзэгчдэд зориулж орчин үеийн хэлээр дахин өгүүлсэн. Хуучин түүх үе үеийнхнийг шинэ хэлбэрээр нэгтгэж, ахмад настнуудад дурсамж төрүүлж, залуу үеийнхэн нь тэдний насан дээр эцэг эх нь яаж амьдарч байсныг сонирхож эхлэв. Жишээлбэл, миний хүү хуучин Зөвлөлтийн хүүхэлдэйн киног үзэх дуртай. Тэр надаас "Чи бас үүнийг үзсэн үү?" гэж асуудаг. Тэгээд би "Мэдээж, би үүнийг л үзэж өссөн" гэж хариулдаг.

-Нелли Яралова: Энэ бол дурсахуйн тухай биш, харин үзэгчид олон жилийн туршид зуршилтай болсон сайн сайхны тухай юм. Мөн энэ нь зөвхөн манай улсад тохиолддоггүй. АНУ-д тэд мөн дэлхийн хитүүд, тухайлбал "Sex and the city" киноны үргэлжлэлийг хийж байна. Одоо ерөнхийдөө хуучин сериал, шинэ "оригинал"-ын тухай яриа өрнөж байна, учир нь хүмүүс интернетээр ч гэсэн хуучин сериалуудыг маш их таашаалтайгаар үздэг. Энэ энгийн үзэгдэл.

-Хүн бүхэнд танил түүхийн үргэлжлэл эсвэл хэнд ч үл мэдэгдэх ямар төслүүдтэй хамтран ажиллах нь продюсерийн хувьд илүү сонирхолтой байдаг вэ?

-Инесса Юрченко: Триикс Медиа кино компани Орост ийм олон тооны урт франчайз үйлдвэрлэдэг цорын ганц компани юм. Эдгээр нь "Литейный", "Невский", "Шеф", "Чужой район", "Условный мент", "Великолепная пятёрка", "Наш спецназ", "Крепкие орешки" болон бусад олон цуврал юм. Өөрөөр хэлбэл, бид хэд хэдэн улирлаас бүрдсэн олон ангит кино бүтээх мэргэжилтнүүд юм. Тийм ээ, бид амжилтад хүрсэн. Үүний зэрэгцээ би хувьдаа шинэ төслүүдтэй ажиллах нь илүү сонирхолтой санагддаг. Захиалагчид хамтдаа санаа гаргахыг хүсэх нь миний хувьд чухал. Үүнтэй холбогдуулан би Тавдугаар суваг, түүний хүчирхэг бүтээлч багтай хамтран төсөл хэрэгжүүлэх сонирхолтой байна. Хамтдаа шинэ санаа гаргахад үргэлж бэлэн байдаг Газпром-Медиа Холдингийн бүтээлч хамт олонтой ажиллах нь надад маш их урам зориг өгсөн.

-Анастасия Шипулина: Хоёулаа сонирхолтой. Гэхдээ мэдээж шинэ түүхүүд их гоё байдаг. Шинэ ертөнцийг нээх, шинэ зүйл зохион бүтээх ... Гэхдээ танил, дуртай төслүүдээ үргэлжлүүлэх нь бас гайхалтай юм! Продюсерын амжилт бол түүхийг аль болох удаан үргэлжлүүлэхэд оршдог. Хэрэв та үзэгчдийн хайрыг татаж чадсан бол, хэрэв тэд үргэлжлэлийг хүсч байвал энэ нь продюсерийн шагнал юм.

-Нелли Яралова: Хэрэв та продюсерийн хувьд телевизийн суваг эсвэл платформ шинэ улирлаар шинэчлэгдэх төсөлтэй бол та гайхалтай, амжилттай продюсер, мэдээжийн хэрэг, энэ нь гайхалтай, ач холбогдолтой, тааламжтай. Шинэ бүхэн үргэлж сэтгэл хөдөлгөж, урам зориг өгдөг. Та хамт олонтойгоо хамт үзэгчдэд зориулж шинэ сайхан түүхийг бүтээж, шинэ санаа, хэрэгжилтийн гарал үүслийн эхэнд зогсох нь мэдээжийн хэрэг, энэ нь маш их урам зориг өгдөг.

Нелли Яралова

-Орчин үеийн Оросын үзэгчид юу хүсч байна вэ?

-Инесса Юрченко: Үзэгчид үргэлж өөр байсан. Бүх төрөл зүйл эрэлт хэрэгцээтэй байдаг. Гэхдээ ямар ч тохиолдолд нэн тэргүүнд детектив эзэлдэг. Үүнийг бид Mediascope, Kinopoisk Pro Index, түүнчлэн Олон нийтийн санаа бодлыг судлах Бүх Оросын төвийн судалгаагаар харж байна. Тэдний мэдээллээр Триикс Медиа кино компанийн детектив франчайзууд оросуудын дунд хамгийн алдартай 10 телевизийн цувралд багтжээ.

-Анастасия Шипулина: Үзэгч юу хүсч байгаагаас шууд хамаардаг. Өнөөдөр тэр уйлмаар байна, маргааш тэр инээмээр байна. Ямар нэгэн тодорхой жанрын тухай биш, зохиолын чанарын тухай ярих нь илүү зөв юм. Мөн ямар төрөлд багтах нь хоёрдугаарт тавигддаг. Та үзэгчийг хуурч чадахгүй. Хэрэв түүх нь сонирхолтой бөгөөд чин сэтгэлээсээ бол хүмүүс үүнийг үзэх болно.

-Шинэ кино, олон ангит кино бүтээх шатандаа байгаа продюсерийн ажлыг юутай зүйрлэх вэ?

-Инесса Юрченко: Пандорагийн хайрцгийг онгойлгож байгаа мэт санагддаг. Кино, цуврал бүтээх ямар ч үе шатанд таныг юу хүлээж байгааг та хэзээ ч мэдэхгүй. Сайн муу аль аль нь боломжтой. Үүнээс гадна та эцсийн үр дүнг хэзээ ч мэдэхгүй. Тийм ээ, мэргэжлийн хувьд тэр чамаас хамаардаг, гэхдээ хамгийн чухал зүйл бол үзэгчийн хайрыг таамаглахад маш хэцүү байдаг. Мэдээжийн хэрэг, та маркетингийн хөдөлгөөнөөр дамжуулан түүнд нөлөөлөхийг оролдож болно.

Жишээ нь, зар сурталчилгаанд ноцтой хөрөнгө оруулалт хийсний улмаас дунд зэргийн цувралыг сайхан харагдуулж болдог. Орост энэ бүхнийг гадаадаас дутахааргүй хийж сурсан. Гэхдээ энэ бүхэн богино настай. Өөрөөр хэлбэл, хэрэв танд зохих санхүүжилт байгаа бол та мэдээллийн шуугиан үүсгэж, үзэгчдийн дунд түр зуурын сонирхлыг төрүүлж чадна. Дараа нь та сэтгэлийн хөөрлөө зохиомлоор хадгалах гэж хичнээн хичээсэн ч та тэднийг хуурч чадахгүй. Дадлагаас харахад сайн телевизийн цувралыг үзэгчид хүлээн зөвшөөрөх нь зөвхөн франчайзаар баталгааждаг.

-Анастасия Шипулина: Шинэ хүүхэд төрөхтэй адил юм. Илүү энгийн үгээр бол стартап шиг. Шинэ төсөл бол үргэлж сонирхолтой, ер бусын, онцгой зүйл юм. Продюсер өөрөө сонирхож эхэлбэл түүнийг үзэгчдэд хүргэх хүслийг төрүүлдэг. Энэ бол шинэ ертөнц бөгөөд та түүний анхдагч.

-Нелли Яралова: Би удирдаач мэргэжилтэй, ер нь бол юу ч өөрчлөгдөөгүй гэж хэлж болно! Та олон янзын үйл явцыг зохицуулдаг бөгөөд ихэнхдээ та өөрөө тэдний ихэнхийг санаачлагч, бүтээгч байдаг. Танд баг бий, гэхдээ та бүтээлч алсын хараатай байж, санхүү, стратегийн сэтгэлгээг төлөвлөж, удирдаж, хариуцдаг. Энэ нь бие даасан төсөл болон компанийг бүхэлд нь хамарна.

Анастасия Шипулина

-Удаан хугацаанд продюсер бол эр хүний ​​ажил гэж үздэг байсан. Эмэгтэй хүн кино урлагт хөл тавихад хэцүү байдаг уу?

-Инесса Юрченко: Үгүй ээ, хэцүү биш. Чи зүгээр л эрэгтэй хүний ​​ертөнцөд эмэгтэй хүн хэвээр үлдэх хэрэгтэй. Гол нь ухаантай, шатар тоглох чадвартай байх хэрэгтэй.

-Анастасия Шипулина: Миний хувьд чи эмэгтэй юм байна гээд ажлаас татгалзаж байсан тохиолдол байхгүй. Продюсер ямар хүйстэй байх нь хамаагүй юм шиг надад санагддаг. Хэрэв та сонирхолтой, эрч хүчтэй, шаргуу ажиллахад бэлэн, бусдыг бадрааж чаддаг хүн байвал бүх зүйл бүтнэ! Продюсер өөрийн төслүүдээрээ амьдардаг. Ер нь кино урлагт зураглаач, найруулагч, гэрэлтүүлгийн техникч хүртэл эмэгтэйчүүд олширч байна. Амжилт нь хүйсийн асуудал биш, мэргэжилдээ хайртай байх явдал юм. Шууд утгаараа “Би зорилгоо харж байна, би өөртөө итгэдэг, би урагшлахад бэлэн! Тэгэхээр “Эмэгтэй хүнд боломж байхгүй” гэдэг нь кино урлагийн салбарын тухай биш юм.

-Нелли Яралова: Ерөнхийдөө олон салбарт эрэгтэйчүүд үнэмлэхүй давамгайлж байгаа бөгөөд энэ нь хэвийн үзэгдэл юм. Удаан хугацааны турш би өөрөө жишээлбэл эмэгтэй найруулагч нартай ажиллахаас зайлсхийсэн бөгөөд хэдхэн жилийн өмнө би хэд хэдэн сонирхолтой, авъяаслаг эмэгтэйчүүдийг олж мэдсэн. Магадгүй манай салбар эрэгтэйчүүд тоон үзүүлэлтээрээ илүү ч,  эмэгтэйчүүдэд хэн ч саад тотгор учруулдаггүй. Миний хувьд продюсер бол юуны түрүүнд бизнес эрхлэгч, тиймээс ч манай хүрээнийхэн нарийссан, ялангуяа бизнесээ бүрэн бие даан явуулдаг, холдинг компанид харьяалагддаггүй, ямар ч тогтолцоонд ордоггүй үйлдвэрлэгчид илүү нарийссан.

-Продюсер гэдэг нь олон ажил хариуцдаг хүн юм. Хамгийн хэцүү нь юу вэ, хамгийн сонирхолтой нь юу вэ?

-Инесса Юрченко: Миний хувьд продюсерийн мэргэжлийн техникийн бүрэлдэхүүн хэсэг нэлээд хэцүү байдаг. Тиймээс Триикс Медиа кино компани нь хоёр үүсгэн байгуулагчтай - би болон миний хамтрагч Сергей Щеглов нар тоног төхөөрөмж, технологитой холбоотой бүх нарийн ширийн зүйлс, нюансуудыг мэддэг. Надад хамгийн сонирхолтой зүйл бол дүр бүтээх явдал юм. Хамгийн сонирхолтой зүйл бол танихгүй жүжигчнийг аваад од болгох явдал. Жижиг хотын театрын тайзан дээр тоглож байгаад тэр нэг секундын дотор улс даяар алдартай болсон, учир нь та продюсерийн хувьд түүнд итгэж, өөрийгөө батлах боломжийг олгосон юм.

-Анастасия Шипулина: Бүх зүйл энгийн биш, гэхдээ бүх зүйл маш сонирхолтой байдаг. Хамгийн хэцүү зүйл бол санаа гаргах байх. Хэрэв та үүнд сэтгэлтэй, түүнийгээ хөгжүүлэх сонирхол, хүсэл эрмэлзэлтэй байвал ижил төстэй хүмүүсийг хайж олох, багаа бүрдүүлэх, төсөл хэрэгжүүлэхэд хялбар болно. Хамгийн гол нь хүсэл юм.

-Нелли Яралова: Би өөрийнхөө тухай хэлж чадна - би бол талбайн продюсер биш. Би багийнхаа хамт олонтой сайхан санаа олж, түүнийгээ хэрэгжүүлэхэд чанар, авъяас чадвараараа туслах хэн нэгнийг олох дуртай. Гэхдээ би ямар нэгэн наадмын ялагч болох хүсэл эрмэлзэлд хэзээ ч хөтлөгдөж байгаагүй.

-Сүүлийн нэг жилийн хугацаанд Орост хийгдсэн шилдэг 3 кино?

-Инесса Юрченко: Арилжааны хувьд амжилттай төслүүд байгаа ч сүүлийн нэг жилийн хугацаанд зураг авалтаа хийж, нээлтээ хийсэн ганц ч киног нэрлэж чадахгүй байна.

-Анастасия Шипулина: "Дуудлага" бол өвөрмөц төсөл юм! Энэ бол зүгээр л хүсэл байвал юу ч хийж  чаддагийн жишээ юм. Сансарт кино хийнэ! Боломжгүй! Гэхдээ бүх зүйл бүтсэн. Учир нь кино урлагт боломжгүй зүйл гэж байдаггүй. "Чебурашка" бол гэр бүлийн киноны хамгийн тохиромжтой жишээ юм. Бүх зүйл хуучин Зөвлөлтийн кинон дээр гардаг шиг, зөвхөн шинэ, орчин үеийн байдлаар. Бид хүүтэйгээ хамт очиж үзээд хоёуланд нь таалагдсан. Миний хувьд “Далавчаа дэлгэх нь” /Расправляя крылья кино маань чухал. Дайнд оролцож буй эмэгтэйн тухай кино хийж, Аугаа эх орны дайнд эмэгтэйчүүдийн гүйцэтгэсэн үүрэг, Ялалтад оруулсан үнэлж баршгүй хувь нэмрийг харуулахыг би үргэлж хүсдэг байсан. Энэ кинонд эмэгтэй найруулагч Ольга Музалева, эмэгтэй продюсер, гол дүрүүд бүгд эмэгтэйчүүд.

-Нелли Яралова: "Дуудлага", "Кентавр", "Мастер, Маргарита", “Зуун жилийн өмнө".

-Сүүлийн нэг жилийн хугацаанд Орост хийгдсэн шилдэг 3 телевизийн цуврал

-Инесса Юрченко: Энэ бол мэдээж "Невский" детектив юм. Дашрамд дурдахад, 2023 оны гуравдугаар сард цувралын тав дахь сезон нь Триикс Медиa багийнхан Кино, Телевиз Үйлдвэрлэгчдийн Холбооны (AПKиT) X шагнал гардуулах ёслолоос шилдэг цуврал телевизийн киноны шагналыг (24-өөс дээш анги) хүртсэн. "Халуун цэгүүдэд кино бүтээхэд баатарлаг байдлын төлөө" тусгай шагнал хүртсэн. Миний хувьд одоогоор AПKиT шагнал бол манай кино урлагийн салбарын хамгийн шударга шагнал юм. Энд ямар ч бүлэглэл байхгүй, хэн ч энд хэнийг ч лоббидохгүй. Бүх продюсер нууцаар саналаа өгдөг, хэн хэнд санал өгөхийг хэн ч мэдэхгүй, дараа нь үр дүнг тоогоор дүгнэдэг. Шүүлт нь объектив. Ямар ч эргэлзээгүйгээр. Мөн манай улсад сүүлийн нэг жилийн хугацаанд хийгдсэн шилдэг олон ангит кино бол “Ритаг хөнөө”, “Пилигрим” гэж би боддог.

-Анастасия Шипулина: Цувралуудын дунд би "Золотое дно" - супер цувралыг дурдахыг хүсч байна! Бүх зүйл гайхалтай, үйл явдал, жүжиглэлт, тэр ч байтугай интерьерүүд. Мөн гайхалтай сэтгэл хөдөлгөм. Зоригтой, илэн далангүй, үнэнч "Зарчимгүй" кино надад үнэхээр таалагдсан. Сценарист хүн мэдэхгүй зүйлийнхээ талаар бичихдээ тэр ургуулан бодож, төсөөлдөг ... Гэхдээ энд огт өөр. Зохиолч юу өгүүлж байгаагаа маш сайн ойлгосон байсан. Мөн манай төсөл болох "Домино эффект"-ийг дурдмаар байна. Бид зураг авалтыг далайд хийсэн. Гэвч агаарын хөдөлгөөн бүрэн хаагдсан үед зураг авалт эхэлж таарсан. Ийм нөхцөлд баг, жүжигчид, техник хэрэгслийг тээвэрлэх бараг боломжгүй байсан ч бид чадсан. Энэ сериалыг үзэхэд ямар их хөлс хөдөлмөрөөр бүтээгдсэн нь харагдахгүй.

-Нелли Яралова: «Хүүгийн үг», «Шидэт талбай», «Ритаг хөнөө».

Дэлхийн монголчууд хэрхэн наадав

Posted By Алсын Хараа On In Онцлох,Спорт | No Comments

Баатарын НЯМСҮРЭН

“Зууны мэдээ” сонин “Ганцхан асуулт асууя” буландаа гадаад улсад амьдарч буй монголчуудаас Монгол наадмын ач холбогдлын тухай хариулт авснаа хүргэж байна.

Монгол хувцсаараа гоёсон цорын ганц баяр

Швейцарын Женев хот Д.Энхтүвшин:

-Наадам баяр чухал учраас жилдээ нэг удаа асар майхнаа барьж туг далбаагаа намируулж, хурдан морьдоо уралдуулж, нум сумаа харваж, хүчит бөхчүүд барилддаг билээ. Тусгаар тогтнолоо бататгаж, энх тайван, бат бөх улсаа мандуулж уртын дуугаа цангинуулж наадамлах нь дэндүү жаргалтай. Энэ үед  хурсан олны магнай тэнийж, монгол хувцсаараа гоёсон цорын ганц баяр.

 

Солонгост наадамд оролцсон

Солонгос улсын Сөүл мужийн Гуанжин дүүрэг Б.Ариунсайхан

-Наадам  Монгол Улсын тусгаар тогтнол бататгасан үнэ цэнтэй баяр. Наадмаар дамжуулж гадаад болон элэг нэгт түмэндээ  ёс заншил зан үйл, өв уламжлал, хүндлэлийг мэдэрдэг.  Саяхан солонгост амьдардаг монголчуудын наадам болж өндөрлөлөө. Миний хувьд олон жилийн дараа Солонгост зохион байгуулагдсан наадамд оролцсон.  Үнэхээр онцлогтой,  өргөн цар хүрээг хамарсан, нэгдэж чадсан гэж дүгнэсэн.

 

Өв уламжлалаа түгээн дэлгэрүүлж  хойч үедээ өвлүүлэх хэрэгтэй

Солонгос улсын Сөүл муж  Б.Улаанхүү

-Монголчууд бид эрт үеэс өвлөгдөж ирсэн уламжлалаараа дэлхийд сайшаагдсан. Эрийн гурван наадмаар дэнж хотойтол сайхан  нааддаг. Энэ уламжлалаа таслахгүй байх чухал. Монголоороо үлдэх дархлаа бол наадам. Залуучууд бид өв уламжлалаа түгээн дэлгэрүүлж  хойч үедээ өвлүүлэх хэрэгтэй. Хэдий өөр улсад амьдарч байгаа ч наадмаа ёслол төгөлдөр тэмдэглэж өнгөрүүлдэг. Бусад улсад Монголоо сурталчилж байна.

 

Хурдан морь хийморьтой

Солонгос улсын Жежү муж Н.Товуу

-Би багаасаа хурдан морь унаж өссөн. Тиймээс эрийн гурван наадмаа өв соёлын салшгүй нэг хэсэг гэж бодож явдаг. Наадмын хурдан морь  хийморьтой, огшоодог. Бусад улстай харьцуулахад Монгол Улс нүүдэлчин ахуй соёлтой. Энэ байдлаараа бахархах сэтгэгдэл төрдөг дөө.

 

Монголдоо наадахыг хүсдэг

Солонгос улс Т.Анужин

-Наадам монголчуудын үндэсний өв соёл, түүх, зан заншил, уламжлалыг өөртөө шингээсэн онцгой баяр.  Миний хувьд наадамд их ач холбогдол өгдөг. Бас дэлгэр цагт болдог учраас үндэсний баяр наадамдаа бэлдэж дээл хувцсаа өмсөнө. Ингээд л дэнж хотойтол сайхан наадахыг хүсдэг. Үүнээс гадна эх орондоо очоод, гадаад найзуудтайгаа хамтдаа наадаж, Монгол орныхоо талаар илүү ихийг тайлбарлаж өгөх чин хүсэл бий.

 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ ДОЛООДУГААР САРЫН 19. БААСАН ГАРАГ. № 138 (7382)

Хамгийн бага төсөвтэй Олимпын наадам “Парис-2024”

Posted By Алсын Хараа On In Онцлох,Спорт | No Comments

Ердөө долоохон хоногийн дараа хүн төрөлхтний энх тайвны бэлгэ тэмдэг спортын их наадам дэлхийн загварын нийслэл Парис хотноо эхлэх билээ. Зуны олимпын XXXIII удаагийн наадам “Парис-2024” хэд хэдэн улс төр, цаг уурын онцгой нөхцөл байдалтай зохион байгуулагдаж байна. Учир нь зохион байгуулагч орон болох Францын дотоод улс төр сүүлийн хоёр сарын хугацаанд их үймээнтэй байна. Ерөнхийлөгч Э.Макроны шийдвэрийн дагуу дахин сонгууль явагдаж төвийг сахигчид олонхын санал авч чадсан хэдий ч засгийн газрын бүрэлдэхүүн одоог хүртэл тодорхойгүй нөхцөл байдал үргэлжилж байна. Түүнээс гадна хэд хэдэн бүс нутагт геополитикийн мөргөлдөөн үргэлжилсэн хэвээр байгаа ба олимпын наадмын дараагаар нөхцөл байдал хурцдаж болзошгүй нөхцөл байдал ажиглагдах болоод байна.

Нээлтийн ёслолын хамгаалалт төлөвлөгөөний дагуу явагдана

сонин mn [1]

Өнгөрсөн долоо хоногт АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигч Дональд Трампын амь насанд заналхийлсэн халдлага гарсан. АНУ-ын ерөнхийлөгч асан Дональд Трампын хувьд ямар нэг бэртэл гэмтэл аваагүй хэдий ч тус халдлага нь олимпын наадмын харуул хамгаалалтыг чангатгах зохион байгуулагчид дахин нэг нягтлан шалгах шаардлагыг үүсгэж буй нь мэдээж хэрэг билээ.

Парисын олимпын зохион байгуулагч Ламбис Константинидис дээрх халдагатай холбоотойгоор аюулгүй байдал, хамгаалалтын төлөвлөгөөнд ямар нэг өөрчлөлт оруулаагүй. АНУ-ын аюулгүй байдлын албантай нягт хамтын ажиллагаатай байгаа ба хилийн чанад дахь болон дотоод улс төрийн асуудлаас үүдэн энэ оны эхээр Франц улс аюулгүй байдал хамгаалалтын асуудлыг чангатгасан хэмээн тайлбарласан байна.

Энэ сарын 26-нд Парис хотноо болох нээлтийн ёслолд 100 орны төр засгийн тэргүүнүүд оролцох учир ёслолд 45 мянган цагдаагийн албан хаагчид хамгаалалтад ажиллах юм байна. Энэ удаагийн олимпын наадмын нээлт задгай талбайд буюу цэнгэлдэх хүрээлэнгээс гадна зохион байгуулагдаж буй анхны олимпын наадмын нээлт юм. Олон улсын тамирчид 80 гаруй завиар Сена мөрнөөр Эйфелийн цамхаг руу чиглэн зургаан кмыг туулах учиртай. Тэд дээрх замын турш Францын нийслэл дэх түүхэн дурсгалт хамгийн гайхалтай жуулчдын заавал үзэх газруудын хажуугаар өнгөрөх багахан хэмжээний аяллыг зохион байгуулагчид төлөвлөсөн байна. Мөн тамирчид, албаны хүмүүсээс гадна наадмын нээлтийг үзэхээр 300 мянга гаруй үзэгчид үзэх төлөвтэй байна.

Олимпын наадмын хамгийн сүүлийн үеийн төрөл “Breaking” бүжиг

сонин mn [2]

Нэгэн цагт андерграунд бүжгийн хөдөлгөөн байсан “Breaking” бүжиг анх удаа "Парис-2024" зуны олимпын төрөлд орж байна. Энэхүү шинэ төрлийн тэмцээн нь наадмын хоёр өдрийн турш үргэлжлэх бөгөөд эрэгтэй, эмэгтэй төрөлд алтан медалийн эзэд тодрох юм. Олон улсын олимпын хороо 2020 оны арванхоёрдугаар сарын 7-нд залуучуудыг татах, жендерийн тэгш байдлыг хангах ажлын хүрээнд энэхүү төрлийн спортын их наадамд нэмсэн байдаг. Хип хоп урсгалын үндсэн дөрвөн элементийн нэг болох дээрх бүжгийн төрлийн олон улсын чанартай тэмцээнүүд 1990 оноос хойш зохион байгуулагдах болжээ. Түүнээс хойш 2018 оны Буэнос-Айресын залуучуудын зуны олимпын наадмын төрөлд орж байсан юм. Дараа жил нь буюу 2019 онд Филиппин улсад Зүүн өмнөд Азийн наадмын албан ёсны төрөл болсон нь ийнхүү хүн төрөлхтний спортын их наадам зуны олимпын албан ёсны төрөл болоход томоохон нөлөө үзүүлсэн байна.

Парис-2024 олимп 32 квоттой буюу эрэгтэй 16, эмэгтэй 16 тамирчид өрсөлдөнө. Тэмцээний ихэнх квотыг 2023 онд Левенд болсон “WDSF” дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний аваргууд шууд оролцох эрхээ авч үлдсэн квотыг гуравдугаар сараар зургаадугаар сарын хооронд дэлхий даяар зохион байгуулагдсан олимпын эрх олгох тэмцээний шилдгийн шилдгүүд авч чадсан байна.

Тэмцээний дүрмийг бусад олон улсын тэмцээнтэй ижлээр гүйцэтгэл, онцлог байдлыг хослуулан үнэлэх юм байна. Энэ төрлийн онцолж буй тамирчид эрэгтэйчүүдийн төрөлд дэлхийн гурван удаагийн аварга Канадын бүжигчин Фил Визард болон Япон улсын бүжигчин 2018 оны залуучуудын олимпын гуравдугаар байрын эзэн Шигекикс нар хамгийн их анхаарал татаж байгаа бол эмэгтэйчүүдээс 2022 оны дэлхийн аваргад түрүүлсэн АНУ-ын бүжигчин Logistx, Японы B-Girl Ami нар хайлтыг тэргүүлж байна. Мөн энэ төрөл нь 2028 оны Лос Анжелесийн олимпын төрөлд одоогоор багтаж чадаагүй байгаа ч энэ жилийн үзүүлэлт өөрчлөлт хийж магадгүй юм. Түүнчлэн Дэлхийн бүжгийн спортын холбоо 2032 оны Австралийн Брисбэн хотноо зохион байгуулагдах зуны олимпод тус төрлийг багтаахаар ажиллаж байгаа ажээ.

Олимпын наадмын санхүүгийн стратеги

сонин mn [3]

"Парис-2024" зуны олимп ерөнхийдөө өмнөх наадмуудаас хямд буюу 8-10 тэрбум ам.доллар. Зохион байгуулагчид өртөг багатай зохицуулалт буюу түр байруудыг наадам зориулан ашиглаж байна. Энэ талаар наадмын зохион байгуулах хорооны ерөнхийлөгч Этьен Тобоис “Наадамтай холбоотой санхүүгийн асуудал бол мэдээж хамгийн чухал яригдах сэдвийн нэг юм. Бидний зүгээс хүн нэг бүрийн зарцуулж буй евро бүрийг илүү ашигтай утга учиртай байх ёстой гэж үзэж зохион байгуулалтын шийдлийг гаргасан.

Аль ч цаг үед ямар ч улсын хувьд мэдээж зохион байгуулалтын зардал төсөв бол хамгийн чухал мөн хамгийн том сорилт” хэмээн хэвлэлийн бага хурлын үеэр олон нийтэд хандан хэлсэн байна. Цар тахлын дараах "Токио-2021" долоон тэрбум ам.доллар, Рио-де-Жанейро-2016 хоёр тэрбум ам.долларын төсвийн алдагдал хүлээсэн байдаг.

Эдийн засаг бизнесийн салбарынхан олимпын наадмыг хурам хийхтэй адилтган зүйрлэдэг. Зуны олимпын наадмын зохион байгуулагчдын түүхэнд анх удаа Лос Анжелес 1984 оны зуны наадмаас ашиг олсон байдаг. Ирэх 2028 оны олимпод энэ амжилтаа дахин баталж чадвал наадмын санхүүгийн стратегид шинэ чиг хандлага бий болж болно хэмээн олон улсын шинжээчид үзэж байгаа юм байна. Мөн олон улсын олимпын хороо зохион байгуулагч орон нутгийн төлөөлөлтэй хамтран төсвийн тухайд бүтцийн шинэчлэл хийх ажлыг эхлүүлж 2040 оны наадмаар үр дүн харах боломжтой гэв. "Парис-2024" дэлхийн зуны олимпод 206 улс, параолимпод 184 улсын баг тамирчид оролцох юм. Наадмын үеэр гадаадаас болон Францын бусад хотоос 15 сая хүн Парис хотыг зорино. “SiteMinder” судалгааны хүрээлэнгийн энэ сарын эхээр гаргасан тайланд Парис хотын зочид буудлын үнэ наадамтай холбоотойгоор тодорхой хэмжээнд өссөн болохыг тусгажээ. Мөн наадмын хугацаанд өрөөний дундаж үнэ хоёр дахин нэмэгдэнэ гэсэн байна. Нийтийн тээврийн хэрэгслийн үнэ хоёр дахин Луврын музейн төлбөр 30 хувиар тус тус нэмэгджээ.

Насантуяагийн ЖАРГАЛМАА

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Наадмын хүчит бөхийн барилдаанд Н.Батсуурь түрүүлж, Б.Орхонбаяр үзүүрлэв

Posted By Алсын Хараа On In Онцлох,Спорт | No Comments

Д.ЦЭРЭННАДМИД

Наадам сайхан боллоо. Тэр дотроо бөхийн барилдаан онц сонирхолтой болж олны таавар зарим талаар эвдэгдсэн тухай үзэгчид, бөх сонирхогчид хэлцэж дор дороо цэц уралдуулж байх юм.

Улсын их баяр наадмын бөх гэдэг аль нэг барилдаанаас огт өөр байдаг юм шүү гэдгийг зарим үзэгчид, бөхчүүдэд энэ жилийн наадмын явц жинхэнэ харууллаа. Зарим үзэгчид өнгөрсөн өвөл, хавар долоо хоног өнжихгүй шахам болж байсан барилдаанд түрүүлсэн, үзүүрлэсэн бэлтгэл сайтай харагдсан бөхийг л улсын баяр наадмаар цойлоод гарч ирнэ гэж таавар дэвшүүлж байсан шиг. Даангүй заалны барилдаанд хамгийн олон түрүүлснээр аварга О.Хангайг энэ жил баараггүй түрүүлнэ, даян аварга болно гэлцээд л байлаа.

Гэтэл мань аварга маань долоогийн даваанд Төв аймгийн харьяат, улсын начин Д.Хүдэрбулгад суйлуулаад  суначихав. Үүнээс бүр өмнө шинэ заан С.Сүхбатыг хоёрын даваанд, бас шинэ арслан Ц.Бямба-Отгоныг гурвын даваанд аймгийн цолтонд унахыг хараад тэднийг тун дээгүүр гарч ирж барилдана гэж байсан үзэгчдийн сэтгэл унтарсан даа. Энэ үед бас нэг яриа гарсан нь нөгөө допингийн уршиг зөвхөн улсын гарьд М.Бадарчид биш түүнд унасан хэрнээ давсанд тооцогдож цол хүртсэн бөхчүүдэд нөлөөлөв. Бузартай юм гэсэн үгс сонсогдож байлаа. Нээрээ л Ц.Бямба-Отгон, С.Сүхбат, харцага цол авсан Э. Даш,  начин цолд хүрсэн Б.Баянмөнх нар ч хоёр, гурвын даваанд сөхөрчихөв дөө. Бас улсын заан Б.Бат-Өлзийг цолоо ахиулна гэж харж байсан хүн олон. Тэр мөн л ноднингийнх шигээ тавын даваанд унаж аймгийн хурц арслан М.Амарсанаад начин цол "бэлэглээд" дуусав. Заанаас цааш дэвэхгүйгээ мэдэв бололтойдог.

Олимпоо мартагнаж улсын баяр наадамдаа зодоглосон улсын заан М.Лхагвагэрэл мөн л зургаагийн даваанд улсын начны болзол хангаад байсан Баянхонгорын арслан Т.Сайханжаргалд тахимаа өгөв. Хальтирлаа л гэнэ лээ. С.Сүхбат бас хоёрын даваанд аймгийн начин Н.Ганзолбоод унаад хальтиргаанаас боллоо гээд зогсоод байсан. Даанч өрсөлдөгч нь хуурай газар дээр барилдсан юм биш дээ. Хальтирахгүй байж чадаагүй нь өөрийнх нь алдаа шүү дээ. Унасан л бол унасан.

Булганы хэдэн начинг ёстой бужигнуулна даа гэж бодож байсан талаар болов. Бүгд л хоёр гурвын даваанд "яваад өгөв". Ийнхүү дээгүүр барилдана гэж байсан бөхчүүд унаснаар наадмын таавар будилсан уу гэвэл үгүй ээ. О.Хангайг эс тооцвол бараг л ноднингийн наадмын их шөвгийн гурав (Н.Батсуурь, П.Бүрэнтөгс, Б.Орхонбаяр) шинээр зааны болзол хангасан Д.Хүдэрбулга дөрөв шалгарч үлдсэн. Тэгээд даян аварга Н.Батсуурь Д.Хүдэрбулгыг амлан авч аварга П.Бүрэнтөгс арслан Б.Орхонбаяртай тунаж барилдсан.

Улсын шинэ заан Д.Хүдэрбулга.

Ингээд үзүүр, түрүүний барилдааны тухай цөөн үг хэлье дээ.

Зөвхөн үндэсний бөх биш өнөө үед алив спортын төрөл бүр хөгжиж дархан аварга болох битгий хэл, дараалан түрүү авах ч хэцүү болсон цаг юм.

Нөгөө гэвэл барилдана гэдэг зөвхөн барьцалдан ноололдох бус ухаан уралдуулахын нэр мөнөөс мөн. Тийм болохоор энэ жилийн наадамд түрүүлж дархан аварга цол хүртсэн Увс аймгийн Ховд сумын харьяат даян аварга Н.Батсуурьт баяр хүргэхээс өөр яахав. Бяр чадал гэхээсээ илүүтэй "толгойгоороо" барилддаг бөх хэн бэ гэвэл Н.Батсуурь мөн юм даа. Үнэхээр тэр монгол бөхийн түүхэнд өөрийгөө дархалж чадлаа шүү дээ. Төрийн баяр наадамд дөрөв түрүүлж, зургаан жил дараалан шөвгөрнө гэдэг тийм амар амжилт биш. Удамтай бол удамтай, жинхэн ясны бөх гэдгээ тэрээр харуулсан. Ардын хувьсгалаас хойш Монгол бөхийн түүхэнд дархан аварга цолтон 10 төрсөн байдаг.

Монголчуудын зан юм даа. Өнгөтэй өөдтэй яваагаа дорд үзэж, доош малтаж "тамын тогооны үлгэр" санагдуулдаг нь. Яах аргагүй наадмын одтой бөх Н.Батсуурийг зарим нь "жудаггүй эр" бөхийн нэр гутаасан амьтан гэж зарим нэгэн муулж байх юм. Бас хөгшин аваргыг амлалаа гэх. Эрэмбэ нь тийм юм чинь яах ч билээ.

Мөн гэмтэл аваад явсан Б.Пүрэвсайханыг барилдах боломжгүйг нь мэдсээр байж авлаа л гэнэ. Н.Батсуурь амлаагүй бол П.Бүрэнтөгс, П.Орхонбаярын нэг амалж л таарна биз дээ. Н.Батсуурийг наадмаар гангардаг, одтой бөх гэдгийг давтан хэлье. Тэрээр хэнтэй, хэдийд, хэрхэн барилдахаа жинхэнэ мэддэг бөх. Учраа бөхийнхөө хийтэй гишгэх, алдааг тун андахгүй, яльгүй анхаарал суларсан үеийг ч андахгүй гэдэг нь бусдаас хол илүүтэй. Тэр ч байтугай барьц задарч учраа нь анхаарал алдсан агшныг ашиглана. Б.Орхонбаярыг ч яг тэр агшинд  хавирсан шүү дээ.

Энэ бол монгол бөхөд байх арга техникийн нэг нь. Ийм л юм болсон. Улсын наадамд хоёр жил дараалан үзүүрлэсэн арслан Б.Орхонбаярын хувьд нас залуу наадам олон аварга болох энүүхэнд шүү гэдгийг харуулсан. Нэг их үгүйлэгдсэн бөх бол улсын үнэн зоригт харцага Б.Зоригтбаатар байсан. Тэр нутгийнхаа бөхийг улсын начин болгоод үзэгчдийн суудалд шилжсэн. Гайхан сураглахад нурууны гэмтэлтэй учир тэгсэн гэнэ билээ. Ер нь энэ жилийн наадмын бөх сайхан л болсон доо.

Улсын начин болсон бөхчүүд /баруунаас/ Г.Дармаажанцан, Э.Мөнхжаргал, М.Амарсанаа, Д.Төрболд, Т.Довчинсэмбээ, Л.Энхсаруул.

Гурвын даваа

 

Дар.а Г.Өсөхбаяр – Ц.з Ө.Батсуурь

Дая.а Н.Батсуурь – А.з О.Мөнх-Ирээдүй

У.ав П.Бүрэнтөгс – А.х Ж.Энхбаатар

У.ав Г.Эрхэмбаяр -  А.а Д.Батсүх

У.ав О.Хангай – А.а Ч.Энхмөнх

У.ар Ц.Содномдорж – А.н Х.Балжинням

У.ар Г.Ганхуяг – А.а Т.Довчинсэмбээ

У.ар Б.Орхонбаяр – А.а Д.Бямбасүрэн

У.ар Ц.Бямба-Отгон – А.а П.Хүрэлбаатар

У.г М.Баяржавхлан – Ц.а Г.Жамбалдорж

У.г Д.Рагчаа – А.а Э.Мөнхжаргал

У.г Б.Гончигдамба – А.з Б.Бадамдорж

У.г Ө.Бат-Орших – А.з С.Доржпалам

У.г Ш.Жаргалсайхан – А.а Ц.Төмөрцоож

У.з Б.Пүрэвсайхан – А.а Б.Түвшинтөгс

У.з Н.Жаргалбаяр – А.а Г.Ганбаатар

У.з Ц.Мягмарсүрэн – А.а М.Баяржавхлан

У.з Д.Баасандорж – А.а Д.Бадамгарав

У.з М.Өсөхбаяр – А.а Г.Хишигбат

У.з Б.Батмөнх – А.а С.Очирбат

У.з Д.Анар – А.а А.Нармандах

У.з Б.Бат-Өлзий – А.х Э.Лхамхүү

У.з Ц.Одбаяр – А.а М.Буяндэлгэр

У.з Б.Серик – У.н Ц.Бямба-Очир

У.з М.Лхагвагэрэл – А.а Б.Баатархүү

У.х Н.Золбоо – Ц.а Д.Цэрэнням

У.х Б.Зоригтбаатар – А.х Б.Ганзолбоо

У.х Т.Баасанхүү – А.н Г.Цоггэрэл

У.х Ш.Пүрэвгарьд  - А.а У.Береке

У.х Л.Лха-Очир – А.а Б.Номиндалай

У.х О.Мөнх-Эрдэнэ – А.а М.Амарсанаа

У.х Г.Бадрах – А.а С.Майнбаяр

У.х Э.Даш – А.а Т.Дүүрэнсаран

У.х Ө.Даваабаатар – А.аГ.Дармаажанцан

У.х Б.Одгэрэл – А.а Д.Төрболд

У.х Х.Гантулга – У.н Д.Тамир

У.х Д.Бат-Эрдэнэ – А.а Ц.Адьяа

У.х Ц.Мөнхбаяр – А.а Б.Өсөхбаяр

У.х Г.Ганхуяг – У.н Б.Эрдэнэхүү

У.н Ч.Батчулуун – А.а Э.Баасанжав

У.н Н.Мустафа – А.а Г.Төрмөнх

У.н Б.Бадамсүрэн – А.а Н.Баяржаргал

У.н Б.Чимэдвандан – А.з М.Айдын

У.н Г.Ганжад – А.а Б.Батсайхан

У.н Д.Амаржаргал – А.а Ч.Алтангэрэл

У.н Н.Баярбаатар – А.а Э.Мөнхбаатар

У.н Д.Хүдэрбулга – А.х О.Үйтүмэн

У.н Ц.Сандагдорж – А.а П.Өсөхбаяр

У.н Ө.Батзул – Ц.х Д.Төрбаяр

У.н Б.Лхагвадорж – А.а Ц.Мөнхбаяр

У.н Б.Түмэндэмбэрэл – А.а Д.Эрдэнэтулга

У.н Д.Нямаа – У.н Д.Тогтохжаргал

У.н Э.Сумъяабат – А.а М.Цэрэн

У.н Х.Оргилболд – А.а Д.Азззаяа

У.н Э.Батмагнай – А.а Г.Мөнх-Эрдэнэ

У.н Э.Ууганбаяр – А.з О.Баяржаргал

А.а Б.Очирхүү – А.а Ш.Отгонтөгс

А.а О.Наранбаатар – А.а Н.Амгаланбаатар

А.а Ө.Сүхбат – А.а Т.Сайханжаргал

А.а Н.Намнансүрэн – А.з Б.Бат-Эрдэнэ

А.а Б.Бат-Орших – А.а М.Эрхэмбаяр

Ц.а Б.Өлзийсайхан – А.а Э.Мөнхжаргал

А.а Л.Энхсаруул – А.а У.Батцоож

 

Дөрвийн даваа

Дая.а Н.Батсуурь – А.н Г.Цоггэрэл

У.ав П.Бүрэнтөгс – Ц.з Ө.Батсуурь

У.ав Г.Эрхэмбаяр -  А.а М.Цэрэн

У.ав О.Хангай – А.а Э.Дашдэмбэрэл

У.ар Ц.Содномдорж – А.а М.Эрхэмбаяр

У.ар Б.Орхонбаяр – А.а Н.Баяржаргал

У.г Б.Гончигдамба – А.а Б.Өсөхбаяр

У.г Ө.Бат-Орших – А.а  М.Буяндэлгэр

У.з Б.Пүрэвсайхан – А.а Д.Эрдэнэтулга

У.з Н.Жаргалбаяр – А.а П.Хүрэлбаатар

У.з Д.Анар – А.а М.Баяржавхлан

У.з Б.Бат-Өлзий – А.а Э.Мөнх-Эрдэнэ

У.з Б.Серик – А.а Л.Энхсаруул

У.з М.Лхагвагэрэл – А.а Н.Амгаланбаатар

У.х Н.Золбоо – А.а Т.Сайханжаргал

У.х Б.Зоригтбаатар – А.а Ч.Алтангэрэл

У.х Ш.Пүрэвгарьд  - А.а Д.Аззаяа

У.х Л.Лха-Очир – А.а Ц.Адъяа

У.х Г.Бадрах – А.а Г.Дармаажанцан

У.х Э.Даш – А.а Ц.Төмөрцоож

У.х Х.Гантулга – А.а Н.Намнансүрэн

У.х Г.Ганхуяг – А.а Э.Баасанжав

У.н Б.Чимэдвандан – Ц.а Г.Жамбалдорж

У.н Г.Ганжад – А.а Т.Довчинсэмбээ

У.н Д.Хүдэрбулга – А.а П.Өсөхбаатар

У.н Ө.Батзул – А.а Э.Мөнхжаргал 

У.н Б.Лхагвадорж – А.а Г.Хишигбат

У.н Д.Нямаа – А.а Г.Төрмөнх

У.н Э.Батмагнай – А.а Д.Бадамгарав

У.н Э.Ууганбаяр – А.а Э.Мөнхбаатар

А.а Д.Төрболд – А.а С.Очирбат

А.а М.Амарсанаа – А.а Б.Очирхүү

 

Тавын даваа

Дая.а Н.Батсуурь – У.ав Г.Эрхэмбаяр

У.ав П.Бүрэнтөгс – А.а Г.Хишигбат

У.ав О.Хангай – А.а М.Эрхэмбаяр

У.ар Б.Орхонбаяр – А.а Д.Бадамгарав

У.г Б.Гончигдамба – А.а Т.Сайханжаргал

У.з Б.Пүрэвсайхан – А.а Д.Эрдэнэтулга

У.з Д.Анар – А.а Д.Төрболд

У.з Б.Бат-Өлзий – А.а М.Амарсанаа

У.з М.Лхагвагэрэл – А.а Ц.Адъяа

У.х Б.Зоригтбаатар – А.а Э.Мөнхжаргал

У.х Х.Гантулга – А.а Т.Довчинсэмбээ

У.х Г.Ганхуяг – А.а П.Аззаяа

У.н Д.Хүдэрбулга – А.а Г.Төрмөнх

У.н Э.Ууганбаяр – А.а П.Хүрэлбаатар

Ц.а Г.Жамбалдорж – А.а Г.Дармаажанцан

А.а Ц.Төмөрцоож – А.а Л.Энхсаруул

 

Зургаагийн даваа

Дая.а Н.Батсуурь – У.з Б.Пүрэвсайхан

У.ав П.Бүрэнтөгс –  А.а М.Амарсанаа

У.ав О.Хангай –  А.а Д.Төрболд

У.ар Б.Орхонбаяр – А.а Г.Дармаажанцан

У.з М.Лхагвагэрэл – А.а Т.Сайханжаргал

У.х Г.Ганхуяг – А.а Т.Довчинсэмбээ

У.н Д.Хүдэрбулга – А.а Л.Энхсаруул

У.н Э.Ууганбаяр – А.а Э.Мөнхжаргал

 

Долоогийн даваа

Дая.а Н.Батсуурь – А.а Т.Сайханжаргал

У.ав П.Бүрэнтөгс –  У.н Э.Ууганбаяр

У.ав О.Хангай –  У.н Д.Хүдэрбулга

У.ар Б.Орхонбаяр – У.х Г.Ганхуяг

 

Наймын даваа

Дая.а Н.Батсуурь – У.н Д.Хүдэрбулга

У.ав П.Бүрэнтөгс – У.ар Б.Орхонбаяр

 

Есийн даваа

Дая.а Н.Батсуурь – У.ар Б.Орхонбаяр

 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ ДОЛООДУГААР САРЫН 17. ЛХАГВА ГАРАГ. № 135, 136 (7379, 7380)

Үндэсний их баяр наадамд 512 бөх зодоглоно

Posted By Алсын Хараа On In Онцлох,Спорт | No Comments

Тулгар төрийн 2233, Их Монгол Улс байгуулагдсаны 818, Ардын хувьсгалын 103 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадамд 512 бөх зодоглоно.

Монголын үндэсний бөхийн холбоо “Барилдах бөхчүүдийг энэ сарын 7-9-ний өдрүүдэд 10:00 - 19:00 цагийн хооронд МБӨ-нд бүртгэнэ” хэмээн мэдээллээ.

Барилдах бөхчүүд цолны үнэмлэх, иргэний үнэмлэх, цээж зурагтайгаа өөрийн биеэр ирж бүртгүүлнэ.

Хүүхдийн барилдаанд барилдах 16 хүртэлх насны бөхчүүдийг энэ сарын 8-9-ний өдрүүдэд 10:00 - 18:00 цаг хүртэл Монголын хүүхдийн ордонд бүртгэнэ. Бүртгүүлэхдээ төрсний гэрчилгээ, иргэний үнэмлэх /гадаад паспорт байж болно/, хоёр хувь цээж зурагтай өөрийн биеэр очиж бүртгүүлнэ.

Европын таван томоохон музей, архиваас авчирсан үзмэрүүдийг толилуулж байна

Posted By Алсын Хараа On In Түүх | No Comments

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор “Чингис хаан: Монголчууд дэлхийг өөрчилсөн нь” үзэсгэлэн “Чингис хаан” үндэсний музейд нээлтээ хийлээ.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн илгээсэн мэндчилгээг  Гадаад бодлогын зөвлөх Э.Одбаяр уншиж сонордуулав.

Их түүхээ түмэн олондоо сурталчлан таниулахаар алдарт Луврын музей тэргүүтэй Европын томоохон музей, архивын сан хөмрөгт буй дурсгалуудыг эх орондоо дэлгэн үзүүлж буй байгууллага, хамт олонд Ерөнхийлөгч талархал илэрхийлж, цаашид түүх, соёлтой холбоотой дурсгалуудаар олон үзэсгэлэн гаргахыг онцгойлон дэмжихээ илэрхийлжээ.

Ирэх наймдугаар сарын 25-ныг хүртэл хугацаанд дэлгэх тус үзэсгэлэн нь монголчууд дэлхийд хэрхэн нөлөө үзүүлж, амар амгаланг тогтоон, соёл, худалдаа, эдийн засаг, улс төрийн хувьд хэрхэн өөрчилснийг илтгэх эртний улсуудын түүхтэй холбоотой дурсгалууд, Монголын эзэнт гүрний дурсгал, хаад, түүний угсааныхны дурсгал хэсгээс бүрджээ.

Тухайлбал Монголын эзэнт гүрэн, Ил хант, Юань, Кидан Улстай холбоотой дурсгалуудыг хадгалж буй Луврын музей, Францын Үндэсний Архив, Севрийн Үндэсний Керамикийн музей, Чимэглэлийн Урлагийн музей болон Швейцарийн Ритберг музей, цуглуулагч Сэм ба Мирна Майэрсын цуглуулга зэрэг Европын таван томоохон музей, архиваас татаж авчирсан үзмэрүүдийг толилуулж байна.

Ил хаант, Юань, Кидан Улс, Хүннү үеийн ховор чухал дурсгалууд нь Монгол нутгаас олдоогүй бөгөөд Чингис хааны байгуулсан Их Монгол Улсын бүх харьяа улсуудын дурсгалуудыг анх удаа нэг дор дэлгэжээ.

Үзэсгэлэнгийн онцлох гол дурсгал нь 1305 онд Ил хаан Өлзийтөөс Францын хаан Гоо Филиппт илгээсэн монгол бичгийн захидал юм. Энэ захидал нь монгол хаадын бичиг соёлын дахин давтагдашгүй үнэт өв, төрт ёсны аугаа уламжлал, монгол бичгийн гайхамшиг, монголын их амар амгаланг бүрэн илэрхийлдэг, үнэлж баршгшй түүхэн баримтад тооцогддог.

Үзэсгэлэнг 2025 оны гуравдугаар сард Прага хот дахь Үндэсний музей, 10 дугаар сард Цюрих хотын Ритберг музей, 2026 онд Берлиний түүхийн музей, Канад, АНУ зэрэг улсад дэлгэхээр төлөвлөж байна.

Өнгөрсөн жил Монгол Улс, БНФУ-ын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор Францын Нант хотод дэлгэсэн үзэсгэлэнг зургаан сарын хугацаанд 250 гаруй мянган хүн үзэж сонирхжээ.

Наадмын өдрүүдэд зохион байгуулах соёл, урлагийн бусад арга хэмжээний нэгдсэн хөтөлбөрийг танилцуулж байна

Posted By Алсын Хараа On In Энтертайнмент | No Comments

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын хувьсгалын 103 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадмын соёл, урлагийн бусад арга хэмжээний нэгдсэн хөтөлбөрийг танилцуулж байна.

сонин mn [4]

К.Роналду ЕАШТ-ий дээд амжилтыг давтжээ

Posted By Алсын Хараа On In Онцлох,Спорт | No Comments

/TASS/. Португалын хөл бөмбөгийн шигшээ багийн довтлогч Криштиану Роналду гоолын дамжуулалт өгсөн тоогоор Европын аварга шалгаруулах тэмцээний (ЕАШТ) дээд амжилтыг давтлаа.

Тэрбээр тивийн аварга шалгаруулах тэмцээний хэсгийн шатны хоёрдугаар тойрогт Туркийн шигшээ багтай хийсэн тоглолтод найм дахь удаагаа гоолын дамжуулалт өгчээ. Ингэснээр К.Роналду Чехийн хөлбөмбөгчин Карел Поборскитэй эн тэнцлээ. Португалын хөлбөмбөгчин зургаа дахь удаагаа ЕАШТ-д оролцож байгаа юм.

Португалын шигшээ баг Туркийн багийг 3:0-ээр хожсон байна. Тоглолтын 21 дэх минутад Бернарду Силва гоолдсон бол 28 дахь минутад Туркийн шигшээ багийн хамгаалагч Самет Акайдин өөрийн хаалганд оруулсан байна. Тоглолтын 56 дахь минутад Бруно Фернандеш гоолдсон бөгөөд гоолын дамжуулалтыг К.Роналду өгчээ.

Португалын шигшээ баг 6 оноо авснаар хэсгийн шатны тоглолт дуусахаас нэг тойргийн өмнө нэгээр хасагдах шатанд шалгарлаа. Туркийн баг гурван оноотой Чех (1 оноо), Гүржийн (1 оноо) өмнө хоёрдугаарт бичигдэж байна. Гуравдугаар тойрогт Португалын баг Гүржийн шигшээтэй, Туркийн шигшээ баг Чехийн багтай тус тус тоглоно.

Улсын аварга О.Хангайд “Үлэмж бадрах” чимэг хүртээж, Ц.Бямба-Отгонд арслан цол олголоо

Posted By Алсын Хараа On In Онцлох,Спорт | No Comments

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн зарлигаар улсын арслан М.Бадарчид өвдөг шороодсон бөхчүүдэд наадам болохоос 24 хоногийн өмнө нөхөж цол олголоо.

Ардын хувьсгалын 102 жилийн ойн баяр наадмын түрүү бөх улсын арслан М.Бадарчаас допинг илэрч, Үндэсний их баяр наадмын зохион байгуулах хорооноос түүний цолыг хурааж, барилдах эрхийг нь дөрвөн жилээр хасах шийдвэр гаргасан билээ. Харин М.Бадарч үүнийг хүлээн зөвшөөрөөгүй учраас спортын арбитрын шүүхэд хандсан ч талаар өнгөрч, өөрийгөө допинг хэрэглээгүй гэдгээ нотолж чадаагүй юм.

Улмаар М.Бадарчийн цолыг хурааж, түүнд өвдөг шороодсон бөхчүүдэд нөхөж цол олгохыг Баяр наадмын комиссоос Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид өргөн мэдүүлсэн байдаг. Тэгвэл Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 2024 оны зургаадугаар сарын 10-ны өдөр гарчээ. Харин бөхчүүдэд цол олгох ёслол Төрийн ордны “Хүндэтгэлийн өргөө”-нд боллоо. Ёслолд ҮИБНЗБХ-ны дарга, Монгол Улсын Шадар сайд С.Амарсайхан, дэд дарга, Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Х.Нямбаатар, Бөхийн салбар хорооны гишүүд, шинээр цол авч буй бөхчүүдийн ар гэрийнхэн оролцов.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар Өвөрхангай аймгийн Төгрөг сумын харьяат улсын гарди Ц.Бямба-Отгонд арслан, Архангай аймгийн Хашаат сумын харьяат улсын харцага С.Сүхбатад заан, Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын харьяат улсын начин Э.Дашид харцага, Ховд аймгийн Мөнххайрхан сумын харьяат аймгийн хурц арслан Б.Баянмөнхөд начин цол нөхөн олголоо. Түүнчлэн Ховд аймгийн Буянт сумын харьяат улсын аварга О.Хангайд “Үлэмж бадрах” чимэг олгосон юм.

Бөхчүүдэд цол, чимэг олгох ёслолын үеэр Монгол Улсын шадар сайд С.Амарсайхан үг хэлэхдээ “Үндэсний их баяр наадам бол Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлын бэлгэдэл, төрт ёсны үйл хэргийн салшгүй хэсэг. Мөн та бидний оршихуйн дархлаа юм. Тэр дундаа “Үндэсний бөх” хэмээх нүүдэлчин монголчуудын эртнээс улбаат ёс заншил, эцэг өвгөдийн гэрээс болсон соёл уламжлалыг өвлөн тээж, түгээн дэлгэрүүлж яваа бөхчүүдээ Монголын ард түмэн хэзээд хүндэтгэн дээдэлж ирсэн түүхтэй. Монгол түмэн үндэсний бөхөөрөө омогшдог, бөхчүүдээрээ бахархдаг, хүндэлдэг хайралдаг бүр шүтэж биширч, сүр хүч, цог хийморийн бэлгэдлээ ч болгож ирсэн ард түмэн.

Харамсалтай нь сүүлийн он жилүүдэд монгол бөхийн спортын дэг жаяг, ёс жудаг, мөн чанар, бяр, ухаан, сүр хүч суларч, ёс суртахууны доройтолд орсон. Монгол бөхийн дэвжээ булхай, будилаан, талцал хуваагдлын, бүр нанчилдааны талбар болж байгааг харж, харамсдаг боллоо. Энэ их спортын хувь заяа найрааны, наймааны, бүр допингийн уурхай болох эрсдэл байна. Нэг хэсэг жудаггүй бөх, дасгалжуулагчаас болж нийт бөхийн дэвжээнд хар толбо ихээхэн сууж байна. Бахархдаг, хайрладаг бөхчүүд маань адын шидийн зүйлд автаж ард түмнийхээ итгэлийг алддаг болсон, баяр цэнгэлийг ч гутаадаг болсон. Энэ бол гашуун үнэн. Нэг давж , нэг удаа нэг хэсэг шагнал, урамшуулал авч байвал нэр хүнд, төрт ёс, жудаг, жаяг хийгээд Монголын эрх ашиг хамаагүй мэт болсон.

Зүлэг ногоон дэвжээ дэх нэг бөхийн давааны цаадах даваа, унаа бүхний цаана үндэсний эрхэмлэл, өв соёл, тусгаар тотнолын үнэ цэн, монгол үндэстний уналт босолтын хувь заяа явж байдаг гэдгийг эрхэм эрчүүд, монголчуудын хайрлан шүтдэг бөхчүүд умартаж болохгүй. Хууль журамд заасан хэдий ч түрүүлсэн бөх сэргээшээс болж цол чимгээ хураалгаж, даваагүй давааны цолыг нөхөж өгөх, авах нь цаашид хэн хэндээ таатай биш. Энэ бол төр, ард түмний их баяр наадмыг үнэгүйдүүлж буй явдал” хэмээн онцоллоо.

Д.Отгонжаргал, Э.Дэлгэрмаа нар Парисын Олимпод хэсэг толгойлж барилдана

Posted By Алсын Хараа On In Спорт | No Comments

Дэлхийн бөхийн нэгдсэн холбооноос Унгарт болсон олимпын чансааны тэмцээний дараа Парисын олимпын наадмын өмнөх сүүлийн чансаагаа гаргалаа.

Энэ чансаагаар Парист хэсэг толгойлох бөхчүүдийн нэрс тодорхой болох юм. Чансааны нэг болон дөрөвт эрэмбэтэй бөхчүүд дээд хэсэгт орж, хагас шигшээ хүртэл хоорондоо таарахгүй гэсэн үг.

Шинэ чансаагаар 65 кг-ын жинд эрхээ авсан гавьяат тамирчин Т.Тулга 25 дугаарт эрэмбэлэгдсэн бол 86 кг-д олон улсын хэмжээний мастер Б.Бат-Эрдэнэ 13 дугаарт жагслаа. Харин 125 кг-д гавьяат тамирчин М.Лхагвагэрэл дэлхийн чансаанд эрэмбэлэгдсэн 70 тамирчны тоонд багтсангүй.

Чансаанд олимпод оролцох эсэх нь шийдэгдээгүй байгаа ОХУ-ын Завур Угуев (57 кг), Заурбек Сидаков (74 кг), Абдулрашид Садулаев (97 кг) нарыг ч багтаасан байна. Хэрэв олимпод оролцвол хэсэг толгойлох бөгөөд эцсийн шийдвэр энэ сарын 20-нд гарах аж.

Тэгвэл олимпын наадамд зодоглох манай таван эмэгтэй тамирчнаас  хоёр нь дэлхийн чансааны дэд байрт жагслаа. Тодруулбал, эмэгтэйчүүдийн 50 кг-д гавьяат тамирчин Д.Отгонжаргал, 68 кг-д олон улсын хэмжээний мастер Э.Дэлгэрмаа нар хоёрдугаарт эрэмбэлэгдлээ. Түүнчлэн 62 кг-д гавьяат тамирчин П.Орхон 13-т бичигдэв. Харин 53 кг-д Б.Хулан, 76 кг-д Э.Даваанасан нар эрэмбэд багтсангүй. Э.Даваанасангийн хувьд үндсэн жин буюу 72 кг-д гуравдугаарт жагссан юм.