- Alsiinharaa.mn - https://alsiinharaa.mn -

Дэлхийн монголчууд хэрхэн наадав

Баатарын НЯМСҮРЭН

“Зууны мэдээ” сонин “Ганцхан асуулт асууя” буландаа гадаад улсад амьдарч буй монголчуудаас Монгол наадмын ач холбогдлын тухай хариулт авснаа хүргэж байна.

Монгол хувцсаараа гоёсон цорын ганц баяр

Швейцарын Женев хот Д.Энхтүвшин:

-Наадам баяр чухал учраас жилдээ нэг удаа асар майхнаа барьж туг далбаагаа намируулж, хурдан морьдоо уралдуулж, нум сумаа харваж, хүчит бөхчүүд барилддаг билээ. Тусгаар тогтнолоо бататгаж, энх тайван, бат бөх улсаа мандуулж уртын дуугаа цангинуулж наадамлах нь дэндүү жаргалтай. Энэ үед  хурсан олны магнай тэнийж, монгол хувцсаараа гоёсон цорын ганц баяр.

 

Солонгост наадамд оролцсон

Солонгос улсын Сөүл мужийн Гуанжин дүүрэг Б.Ариунсайхан

-Наадам  Монгол Улсын тусгаар тогтнол бататгасан үнэ цэнтэй баяр. Наадмаар дамжуулж гадаад болон элэг нэгт түмэндээ  ёс заншил зан үйл, өв уламжлал, хүндлэлийг мэдэрдэг.  Саяхан солонгост амьдардаг монголчуудын наадам болж өндөрлөлөө. Миний хувьд олон жилийн дараа Солонгост зохион байгуулагдсан наадамд оролцсон.  Үнэхээр онцлогтой,  өргөн цар хүрээг хамарсан, нэгдэж чадсан гэж дүгнэсэн.

 

Өв уламжлалаа түгээн дэлгэрүүлж  хойч үедээ өвлүүлэх хэрэгтэй

Солонгос улсын Сөүл муж  Б.Улаанхүү

-Монголчууд бид эрт үеэс өвлөгдөж ирсэн уламжлалаараа дэлхийд сайшаагдсан. Эрийн гурван наадмаар дэнж хотойтол сайхан  нааддаг. Энэ уламжлалаа таслахгүй байх чухал. Монголоороо үлдэх дархлаа бол наадам. Залуучууд бид өв уламжлалаа түгээн дэлгэрүүлж  хойч үедээ өвлүүлэх хэрэгтэй. Хэдий өөр улсад амьдарч байгаа ч наадмаа ёслол төгөлдөр тэмдэглэж өнгөрүүлдэг. Бусад улсад Монголоо сурталчилж байна.

 

Хурдан морь хийморьтой

Солонгос улсын Жежү муж Н.Товуу

-Би багаасаа хурдан морь унаж өссөн. Тиймээс эрийн гурван наадмаа өв соёлын салшгүй нэг хэсэг гэж бодож явдаг. Наадмын хурдан морь  хийморьтой, огшоодог. Бусад улстай харьцуулахад Монгол Улс нүүдэлчин ахуй соёлтой. Энэ байдлаараа бахархах сэтгэгдэл төрдөг дөө.

 

Монголдоо наадахыг хүсдэг

Солонгос улс Т.Анужин

-Наадам монголчуудын үндэсний өв соёл, түүх, зан заншил, уламжлалыг өөртөө шингээсэн онцгой баяр.  Миний хувьд наадамд их ач холбогдол өгдөг. Бас дэлгэр цагт болдог учраас үндэсний баяр наадамдаа бэлдэж дээл хувцсаа өмсөнө. Ингээд л дэнж хотойтол сайхан наадахыг хүсдэг. Үүнээс гадна эх орондоо очоод, гадаад найзуудтайгаа хамтдаа наадаж, Монгол орныхоо талаар илүү ихийг тайлбарлаж өгөх чин хүсэл бий.

 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ ДОЛООДУГААР САРЫН 19. БААСАН ГАРАГ. № 138 (7382)

Хамгийн бага төсөвтэй Олимпын наадам “Парис-2024”

Posted By Алсын Хараа On In Онцлох,Спорт | No Comments

Ердөө долоохон хоногийн дараа хүн төрөлхтний энх тайвны бэлгэ тэмдэг спортын их наадам дэлхийн загварын нийслэл Парис хотноо эхлэх билээ. Зуны олимпын XXXIII удаагийн наадам “Парис-2024” хэд хэдэн улс төр, цаг уурын онцгой нөхцөл байдалтай зохион байгуулагдаж байна. Учир нь зохион байгуулагч орон болох Францын дотоод улс төр сүүлийн хоёр сарын хугацаанд их үймээнтэй байна. Ерөнхийлөгч Э.Макроны шийдвэрийн дагуу дахин сонгууль явагдаж төвийг сахигчид олонхын санал авч чадсан хэдий ч засгийн газрын бүрэлдэхүүн одоог хүртэл тодорхойгүй нөхцөл байдал үргэлжилж байна. Түүнээс гадна хэд хэдэн бүс нутагт геополитикийн мөргөлдөөн үргэлжилсэн хэвээр байгаа ба олимпын наадмын дараагаар нөхцөл байдал хурцдаж болзошгүй нөхцөл байдал ажиглагдах болоод байна.

Нээлтийн ёслолын хамгаалалт төлөвлөгөөний дагуу явагдана

сонин mn [1]

Өнгөрсөн долоо хоногт АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигч Дональд Трампын амь насанд заналхийлсэн халдлага гарсан. АНУ-ын ерөнхийлөгч асан Дональд Трампын хувьд ямар нэг бэртэл гэмтэл аваагүй хэдий ч тус халдлага нь олимпын наадмын харуул хамгаалалтыг чангатгах зохион байгуулагчид дахин нэг нягтлан шалгах шаардлагыг үүсгэж буй нь мэдээж хэрэг билээ.

Парисын олимпын зохион байгуулагч Ламбис Константинидис дээрх халдагатай холбоотойгоор аюулгүй байдал, хамгаалалтын төлөвлөгөөнд ямар нэг өөрчлөлт оруулаагүй. АНУ-ын аюулгүй байдлын албантай нягт хамтын ажиллагаатай байгаа ба хилийн чанад дахь болон дотоод улс төрийн асуудлаас үүдэн энэ оны эхээр Франц улс аюулгүй байдал хамгаалалтын асуудлыг чангатгасан хэмээн тайлбарласан байна.

Энэ сарын 26-нд Парис хотноо болох нээлтийн ёслолд 100 орны төр засгийн тэргүүнүүд оролцох учир ёслолд 45 мянган цагдаагийн албан хаагчид хамгаалалтад ажиллах юм байна. Энэ удаагийн олимпын наадмын нээлт задгай талбайд буюу цэнгэлдэх хүрээлэнгээс гадна зохион байгуулагдаж буй анхны олимпын наадмын нээлт юм. Олон улсын тамирчид 80 гаруй завиар Сена мөрнөөр Эйфелийн цамхаг руу чиглэн зургаан кмыг туулах учиртай. Тэд дээрх замын турш Францын нийслэл дэх түүхэн дурсгалт хамгийн гайхалтай жуулчдын заавал үзэх газруудын хажуугаар өнгөрөх багахан хэмжээний аяллыг зохион байгуулагчид төлөвлөсөн байна. Мөн тамирчид, албаны хүмүүсээс гадна наадмын нээлтийг үзэхээр 300 мянга гаруй үзэгчид үзэх төлөвтэй байна.

Олимпын наадмын хамгийн сүүлийн үеийн төрөл “Breaking” бүжиг

сонин mn [2]

Нэгэн цагт андерграунд бүжгийн хөдөлгөөн байсан “Breaking” бүжиг анх удаа "Парис-2024" зуны олимпын төрөлд орж байна. Энэхүү шинэ төрлийн тэмцээн нь наадмын хоёр өдрийн турш үргэлжлэх бөгөөд эрэгтэй, эмэгтэй төрөлд алтан медалийн эзэд тодрох юм. Олон улсын олимпын хороо 2020 оны арванхоёрдугаар сарын 7-нд залуучуудыг татах, жендерийн тэгш байдлыг хангах ажлын хүрээнд энэхүү төрлийн спортын их наадамд нэмсэн байдаг. Хип хоп урсгалын үндсэн дөрвөн элементийн нэг болох дээрх бүжгийн төрлийн олон улсын чанартай тэмцээнүүд 1990 оноос хойш зохион байгуулагдах болжээ. Түүнээс хойш 2018 оны Буэнос-Айресын залуучуудын зуны олимпын наадмын төрөлд орж байсан юм. Дараа жил нь буюу 2019 онд Филиппин улсад Зүүн өмнөд Азийн наадмын албан ёсны төрөл болсон нь ийнхүү хүн төрөлхтний спортын их наадам зуны олимпын албан ёсны төрөл болоход томоохон нөлөө үзүүлсэн байна.

Парис-2024 олимп 32 квоттой буюу эрэгтэй 16, эмэгтэй 16 тамирчид өрсөлдөнө. Тэмцээний ихэнх квотыг 2023 онд Левенд болсон “WDSF” дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний аваргууд шууд оролцох эрхээ авч үлдсэн квотыг гуравдугаар сараар зургаадугаар сарын хооронд дэлхий даяар зохион байгуулагдсан олимпын эрх олгох тэмцээний шилдгийн шилдгүүд авч чадсан байна.

Тэмцээний дүрмийг бусад олон улсын тэмцээнтэй ижлээр гүйцэтгэл, онцлог байдлыг хослуулан үнэлэх юм байна. Энэ төрлийн онцолж буй тамирчид эрэгтэйчүүдийн төрөлд дэлхийн гурван удаагийн аварга Канадын бүжигчин Фил Визард болон Япон улсын бүжигчин 2018 оны залуучуудын олимпын гуравдугаар байрын эзэн Шигекикс нар хамгийн их анхаарал татаж байгаа бол эмэгтэйчүүдээс 2022 оны дэлхийн аваргад түрүүлсэн АНУ-ын бүжигчин Logistx, Японы B-Girl Ami нар хайлтыг тэргүүлж байна. Мөн энэ төрөл нь 2028 оны Лос Анжелесийн олимпын төрөлд одоогоор багтаж чадаагүй байгаа ч энэ жилийн үзүүлэлт өөрчлөлт хийж магадгүй юм. Түүнчлэн Дэлхийн бүжгийн спортын холбоо 2032 оны Австралийн Брисбэн хотноо зохион байгуулагдах зуны олимпод тус төрлийг багтаахаар ажиллаж байгаа ажээ.

Олимпын наадмын санхүүгийн стратеги

сонин mn [3]

"Парис-2024" зуны олимп ерөнхийдөө өмнөх наадмуудаас хямд буюу 8-10 тэрбум ам.доллар. Зохион байгуулагчид өртөг багатай зохицуулалт буюу түр байруудыг наадам зориулан ашиглаж байна. Энэ талаар наадмын зохион байгуулах хорооны ерөнхийлөгч Этьен Тобоис “Наадамтай холбоотой санхүүгийн асуудал бол мэдээж хамгийн чухал яригдах сэдвийн нэг юм. Бидний зүгээс хүн нэг бүрийн зарцуулж буй евро бүрийг илүү ашигтай утга учиртай байх ёстой гэж үзэж зохион байгуулалтын шийдлийг гаргасан.

Аль ч цаг үед ямар ч улсын хувьд мэдээж зохион байгуулалтын зардал төсөв бол хамгийн чухал мөн хамгийн том сорилт” хэмээн хэвлэлийн бага хурлын үеэр олон нийтэд хандан хэлсэн байна. Цар тахлын дараах "Токио-2021" долоон тэрбум ам.доллар, Рио-де-Жанейро-2016 хоёр тэрбум ам.долларын төсвийн алдагдал хүлээсэн байдаг.

Эдийн засаг бизнесийн салбарынхан олимпын наадмыг хурам хийхтэй адилтган зүйрлэдэг. Зуны олимпын наадмын зохион байгуулагчдын түүхэнд анх удаа Лос Анжелес 1984 оны зуны наадмаас ашиг олсон байдаг. Ирэх 2028 оны олимпод энэ амжилтаа дахин баталж чадвал наадмын санхүүгийн стратегид шинэ чиг хандлага бий болж болно хэмээн олон улсын шинжээчид үзэж байгаа юм байна. Мөн олон улсын олимпын хороо зохион байгуулагч орон нутгийн төлөөлөлтэй хамтран төсвийн тухайд бүтцийн шинэчлэл хийх ажлыг эхлүүлж 2040 оны наадмаар үр дүн харах боломжтой гэв. "Парис-2024" дэлхийн зуны олимпод 206 улс, параолимпод 184 улсын баг тамирчид оролцох юм. Наадмын үеэр гадаадаас болон Францын бусад хотоос 15 сая хүн Парис хотыг зорино. “SiteMinder” судалгааны хүрээлэнгийн энэ сарын эхээр гаргасан тайланд Парис хотын зочид буудлын үнэ наадамтай холбоотойгоор тодорхой хэмжээнд өссөн болохыг тусгажээ. Мөн наадмын хугацаанд өрөөний дундаж үнэ хоёр дахин нэмэгдэнэ гэсэн байна. Нийтийн тээврийн хэрэгслийн үнэ хоёр дахин Луврын музейн төлбөр 30 хувиар тус тус нэмэгджээ.

Насантуяагийн ЖАРГАЛМАА

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Наадмын хүчит бөхийн барилдаанд Н.Батсуурь түрүүлж, Б.Орхонбаяр үзүүрлэв

Posted By Алсын Хараа On In Онцлох,Спорт | No Comments

Д.ЦЭРЭННАДМИД

Наадам сайхан боллоо. Тэр дотроо бөхийн барилдаан онц сонирхолтой болж олны таавар зарим талаар эвдэгдсэн тухай үзэгчид, бөх сонирхогчид хэлцэж дор дороо цэц уралдуулж байх юм.

Улсын их баяр наадмын бөх гэдэг аль нэг барилдаанаас огт өөр байдаг юм шүү гэдгийг зарим үзэгчид, бөхчүүдэд энэ жилийн наадмын явц жинхэнэ харууллаа. Зарим үзэгчид өнгөрсөн өвөл, хавар долоо хоног өнжихгүй шахам болж байсан барилдаанд түрүүлсэн, үзүүрлэсэн бэлтгэл сайтай харагдсан бөхийг л улсын баяр наадмаар цойлоод гарч ирнэ гэж таавар дэвшүүлж байсан шиг. Даангүй заалны барилдаанд хамгийн олон түрүүлснээр аварга О.Хангайг энэ жил баараггүй түрүүлнэ, даян аварга болно гэлцээд л байлаа.

Гэтэл мань аварга маань долоогийн даваанд Төв аймгийн харьяат, улсын начин Д.Хүдэрбулгад суйлуулаад  суначихав. Үүнээс бүр өмнө шинэ заан С.Сүхбатыг хоёрын даваанд, бас шинэ арслан Ц.Бямба-Отгоныг гурвын даваанд аймгийн цолтонд унахыг хараад тэднийг тун дээгүүр гарч ирж барилдана гэж байсан үзэгчдийн сэтгэл унтарсан даа. Энэ үед бас нэг яриа гарсан нь нөгөө допингийн уршиг зөвхөн улсын гарьд М.Бадарчид биш түүнд унасан хэрнээ давсанд тооцогдож цол хүртсэн бөхчүүдэд нөлөөлөв. Бузартай юм гэсэн үгс сонсогдож байлаа. Нээрээ л Ц.Бямба-Отгон, С.Сүхбат, харцага цол авсан Э. Даш,  начин цолд хүрсэн Б.Баянмөнх нар ч хоёр, гурвын даваанд сөхөрчихөв дөө. Бас улсын заан Б.Бат-Өлзийг цолоо ахиулна гэж харж байсан хүн олон. Тэр мөн л ноднингийнх шигээ тавын даваанд унаж аймгийн хурц арслан М.Амарсанаад начин цол "бэлэглээд" дуусав. Заанаас цааш дэвэхгүйгээ мэдэв бололтойдог.

Олимпоо мартагнаж улсын баяр наадамдаа зодоглосон улсын заан М.Лхагвагэрэл мөн л зургаагийн даваанд улсын начны болзол хангаад байсан Баянхонгорын арслан Т.Сайханжаргалд тахимаа өгөв. Хальтирлаа л гэнэ лээ. С.Сүхбат бас хоёрын даваанд аймгийн начин Н.Ганзолбоод унаад хальтиргаанаас боллоо гээд зогсоод байсан. Даанч өрсөлдөгч нь хуурай газар дээр барилдсан юм биш дээ. Хальтирахгүй байж чадаагүй нь өөрийнх нь алдаа шүү дээ. Унасан л бол унасан.

Булганы хэдэн начинг ёстой бужигнуулна даа гэж бодож байсан талаар болов. Бүгд л хоёр гурвын даваанд "яваад өгөв". Ийнхүү дээгүүр барилдана гэж байсан бөхчүүд унаснаар наадмын таавар будилсан уу гэвэл үгүй ээ. О.Хангайг эс тооцвол бараг л ноднингийн наадмын их шөвгийн гурав (Н.Батсуурь, П.Бүрэнтөгс, Б.Орхонбаяр) шинээр зааны болзол хангасан Д.Хүдэрбулга дөрөв шалгарч үлдсэн. Тэгээд даян аварга Н.Батсуурь Д.Хүдэрбулгыг амлан авч аварга П.Бүрэнтөгс арслан Б.Орхонбаяртай тунаж барилдсан.

Улсын шинэ заан Д.Хүдэрбулга.

Ингээд үзүүр, түрүүний барилдааны тухай цөөн үг хэлье дээ.

Зөвхөн үндэсний бөх биш өнөө үед алив спортын төрөл бүр хөгжиж дархан аварга болох битгий хэл, дараалан түрүү авах ч хэцүү болсон цаг юм.

Нөгөө гэвэл барилдана гэдэг зөвхөн барьцалдан ноололдох бус ухаан уралдуулахын нэр мөнөөс мөн. Тийм болохоор энэ жилийн наадамд түрүүлж дархан аварга цол хүртсэн Увс аймгийн Ховд сумын харьяат даян аварга Н.Батсуурьт баяр хүргэхээс өөр яахав. Бяр чадал гэхээсээ илүүтэй "толгойгоороо" барилддаг бөх хэн бэ гэвэл Н.Батсуурь мөн юм даа. Үнэхээр тэр монгол бөхийн түүхэнд өөрийгөө дархалж чадлаа шүү дээ. Төрийн баяр наадамд дөрөв түрүүлж, зургаан жил дараалан шөвгөрнө гэдэг тийм амар амжилт биш. Удамтай бол удамтай, жинхэн ясны бөх гэдгээ тэрээр харуулсан. Ардын хувьсгалаас хойш Монгол бөхийн түүхэнд дархан аварга цолтон 10 төрсөн байдаг.

Монголчуудын зан юм даа. Өнгөтэй өөдтэй яваагаа дорд үзэж, доош малтаж "тамын тогооны үлгэр" санагдуулдаг нь. Яах аргагүй наадмын одтой бөх Н.Батсуурийг зарим нь "жудаггүй эр" бөхийн нэр гутаасан амьтан гэж зарим нэгэн муулж байх юм. Бас хөгшин аваргыг амлалаа гэх. Эрэмбэ нь тийм юм чинь яах ч билээ.

Мөн гэмтэл аваад явсан Б.Пүрэвсайханыг барилдах боломжгүйг нь мэдсээр байж авлаа л гэнэ. Н.Батсуурь амлаагүй бол П.Бүрэнтөгс, П.Орхонбаярын нэг амалж л таарна биз дээ. Н.Батсуурийг наадмаар гангардаг, одтой бөх гэдгийг давтан хэлье. Тэрээр хэнтэй, хэдийд, хэрхэн барилдахаа жинхэнэ мэддэг бөх. Учраа бөхийнхөө хийтэй гишгэх, алдааг тун андахгүй, яльгүй анхаарал суларсан үеийг ч андахгүй гэдэг нь бусдаас хол илүүтэй. Тэр ч байтугай барьц задарч учраа нь анхаарал алдсан агшныг ашиглана. Б.Орхонбаярыг ч яг тэр агшинд  хавирсан шүү дээ.

Энэ бол монгол бөхөд байх арга техникийн нэг нь. Ийм л юм болсон. Улсын наадамд хоёр жил дараалан үзүүрлэсэн арслан Б.Орхонбаярын хувьд нас залуу наадам олон аварга болох энүүхэнд шүү гэдгийг харуулсан. Нэг их үгүйлэгдсэн бөх бол улсын үнэн зоригт харцага Б.Зоригтбаатар байсан. Тэр нутгийнхаа бөхийг улсын начин болгоод үзэгчдийн суудалд шилжсэн. Гайхан сураглахад нурууны гэмтэлтэй учир тэгсэн гэнэ билээ. Ер нь энэ жилийн наадмын бөх сайхан л болсон доо.

Улсын начин болсон бөхчүүд /баруунаас/ Г.Дармаажанцан, Э.Мөнхжаргал, М.Амарсанаа, Д.Төрболд, Т.Довчинсэмбээ, Л.Энхсаруул.

Гурвын даваа

 

Дар.а Г.Өсөхбаяр – Ц.з Ө.Батсуурь

Дая.а Н.Батсуурь – А.з О.Мөнх-Ирээдүй

У.ав П.Бүрэнтөгс – А.х Ж.Энхбаатар

У.ав Г.Эрхэмбаяр -  А.а Д.Батсүх

У.ав О.Хангай – А.а Ч.Энхмөнх

У.ар Ц.Содномдорж – А.н Х.Балжинням

У.ар Г.Ганхуяг – А.а Т.Довчинсэмбээ

У.ар Б.Орхонбаяр – А.а Д.Бямбасүрэн

У.ар Ц.Бямба-Отгон – А.а П.Хүрэлбаатар

У.г М.Баяржавхлан – Ц.а Г.Жамбалдорж

У.г Д.Рагчаа – А.а Э.Мөнхжаргал

У.г Б.Гончигдамба – А.з Б.Бадамдорж

У.г Ө.Бат-Орших – А.з С.Доржпалам

У.г Ш.Жаргалсайхан – А.а Ц.Төмөрцоож

У.з Б.Пүрэвсайхан – А.а Б.Түвшинтөгс

У.з Н.Жаргалбаяр – А.а Г.Ганбаатар

У.з Ц.Мягмарсүрэн – А.а М.Баяржавхлан

У.з Д.Баасандорж – А.а Д.Бадамгарав

У.з М.Өсөхбаяр – А.а Г.Хишигбат

У.з Б.Батмөнх – А.а С.Очирбат

У.з Д.Анар – А.а А.Нармандах

У.з Б.Бат-Өлзий – А.х Э.Лхамхүү

У.з Ц.Одбаяр – А.а М.Буяндэлгэр

У.з Б.Серик – У.н Ц.Бямба-Очир

У.з М.Лхагвагэрэл – А.а Б.Баатархүү

У.х Н.Золбоо – Ц.а Д.Цэрэнням

У.х Б.Зоригтбаатар – А.х Б.Ганзолбоо

У.х Т.Баасанхүү – А.н Г.Цоггэрэл

У.х Ш.Пүрэвгарьд  - А.а У.Береке

У.х Л.Лха-Очир – А.а Б.Номиндалай

У.х О.Мөнх-Эрдэнэ – А.а М.Амарсанаа

У.х Г.Бадрах – А.а С.Майнбаяр

У.х Э.Даш – А.а Т.Дүүрэнсаран

У.х Ө.Даваабаатар – А.аГ.Дармаажанцан

У.х Б.Одгэрэл – А.а Д.Төрболд

У.х Х.Гантулга – У.н Д.Тамир

У.х Д.Бат-Эрдэнэ – А.а Ц.Адьяа

У.х Ц.Мөнхбаяр – А.а Б.Өсөхбаяр

У.х Г.Ганхуяг – У.н Б.Эрдэнэхүү

У.н Ч.Батчулуун – А.а Э.Баасанжав

У.н Н.Мустафа – А.а Г.Төрмөнх

У.н Б.Бадамсүрэн – А.а Н.Баяржаргал

У.н Б.Чимэдвандан – А.з М.Айдын

У.н Г.Ганжад – А.а Б.Батсайхан

У.н Д.Амаржаргал – А.а Ч.Алтангэрэл

У.н Н.Баярбаатар – А.а Э.Мөнхбаатар

У.н Д.Хүдэрбулга – А.х О.Үйтүмэн

У.н Ц.Сандагдорж – А.а П.Өсөхбаяр

У.н Ө.Батзул – Ц.х Д.Төрбаяр

У.н Б.Лхагвадорж – А.а Ц.Мөнхбаяр

У.н Б.Түмэндэмбэрэл – А.а Д.Эрдэнэтулга

У.н Д.Нямаа – У.н Д.Тогтохжаргал

У.н Э.Сумъяабат – А.а М.Цэрэн

У.н Х.Оргилболд – А.а Д.Азззаяа

У.н Э.Батмагнай – А.а Г.Мөнх-Эрдэнэ

У.н Э.Ууганбаяр – А.з О.Баяржаргал

А.а Б.Очирхүү – А.а Ш.Отгонтөгс

А.а О.Наранбаатар – А.а Н.Амгаланбаатар

А.а Ө.Сүхбат – А.а Т.Сайханжаргал

А.а Н.Намнансүрэн – А.з Б.Бат-Эрдэнэ

А.а Б.Бат-Орших – А.а М.Эрхэмбаяр

Ц.а Б.Өлзийсайхан – А.а Э.Мөнхжаргал

А.а Л.Энхсаруул – А.а У.Батцоож

 

Дөрвийн даваа

Дая.а Н.Батсуурь – А.н Г.Цоггэрэл

У.ав П.Бүрэнтөгс – Ц.з Ө.Батсуурь

У.ав Г.Эрхэмбаяр -  А.а М.Цэрэн

У.ав О.Хангай – А.а Э.Дашдэмбэрэл

У.ар Ц.Содномдорж – А.а М.Эрхэмбаяр

У.ар Б.Орхонбаяр – А.а Н.Баяржаргал

У.г Б.Гончигдамба – А.а Б.Өсөхбаяр

У.г Ө.Бат-Орших – А.а  М.Буяндэлгэр

У.з Б.Пүрэвсайхан – А.а Д.Эрдэнэтулга

У.з Н.Жаргалбаяр – А.а П.Хүрэлбаатар

У.з Д.Анар – А.а М.Баяржавхлан

У.з Б.Бат-Өлзий – А.а Э.Мөнх-Эрдэнэ

У.з Б.Серик – А.а Л.Энхсаруул

У.з М.Лхагвагэрэл – А.а Н.Амгаланбаатар

У.х Н.Золбоо – А.а Т.Сайханжаргал

У.х Б.Зоригтбаатар – А.а Ч.Алтангэрэл

У.х Ш.Пүрэвгарьд  - А.а Д.Аззаяа

У.х Л.Лха-Очир – А.а Ц.Адъяа

У.х Г.Бадрах – А.а Г.Дармаажанцан

У.х Э.Даш – А.а Ц.Төмөрцоож

У.х Х.Гантулга – А.а Н.Намнансүрэн

У.х Г.Ганхуяг – А.а Э.Баасанжав

У.н Б.Чимэдвандан – Ц.а Г.Жамбалдорж

У.н Г.Ганжад – А.а Т.Довчинсэмбээ

У.н Д.Хүдэрбулга – А.а П.Өсөхбаатар

У.н Ө.Батзул – А.а Э.Мөнхжаргал 

У.н Б.Лхагвадорж – А.а Г.Хишигбат

У.н Д.Нямаа – А.а Г.Төрмөнх

У.н Э.Батмагнай – А.а Д.Бадамгарав

У.н Э.Ууганбаяр – А.а Э.Мөнхбаатар

А.а Д.Төрболд – А.а С.Очирбат

А.а М.Амарсанаа – А.а Б.Очирхүү

 

Тавын даваа

Дая.а Н.Батсуурь – У.ав Г.Эрхэмбаяр

У.ав П.Бүрэнтөгс – А.а Г.Хишигбат

У.ав О.Хангай – А.а М.Эрхэмбаяр

У.ар Б.Орхонбаяр – А.а Д.Бадамгарав

У.г Б.Гончигдамба – А.а Т.Сайханжаргал

У.з Б.Пүрэвсайхан – А.а Д.Эрдэнэтулга

У.з Д.Анар – А.а Д.Төрболд

У.з Б.Бат-Өлзий – А.а М.Амарсанаа

У.з М.Лхагвагэрэл – А.а Ц.Адъяа

У.х Б.Зоригтбаатар – А.а Э.Мөнхжаргал

У.х Х.Гантулга – А.а Т.Довчинсэмбээ

У.х Г.Ганхуяг – А.а П.Аззаяа

У.н Д.Хүдэрбулга – А.а Г.Төрмөнх

У.н Э.Ууганбаяр – А.а П.Хүрэлбаатар

Ц.а Г.Жамбалдорж – А.а Г.Дармаажанцан

А.а Ц.Төмөрцоож – А.а Л.Энхсаруул

 

Зургаагийн даваа

Дая.а Н.Батсуурь – У.з Б.Пүрэвсайхан

У.ав П.Бүрэнтөгс –  А.а М.Амарсанаа

У.ав О.Хангай –  А.а Д.Төрболд

У.ар Б.Орхонбаяр – А.а Г.Дармаажанцан

У.з М.Лхагвагэрэл – А.а Т.Сайханжаргал

У.х Г.Ганхуяг – А.а Т.Довчинсэмбээ

У.н Д.Хүдэрбулга – А.а Л.Энхсаруул

У.н Э.Ууганбаяр – А.а Э.Мөнхжаргал

 

Долоогийн даваа

Дая.а Н.Батсуурь – А.а Т.Сайханжаргал

У.ав П.Бүрэнтөгс –  У.н Э.Ууганбаяр

У.ав О.Хангай –  У.н Д.Хүдэрбулга

У.ар Б.Орхонбаяр – У.х Г.Ганхуяг

 

Наймын даваа

Дая.а Н.Батсуурь – У.н Д.Хүдэрбулга

У.ав П.Бүрэнтөгс – У.ар Б.Орхонбаяр

 

Есийн даваа

Дая.а Н.Батсуурь – У.ар Б.Орхонбаяр

 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ ДОЛООДУГААР САРЫН 17. ЛХАГВА ГАРАГ. № 135, 136 (7379, 7380)

Үндэсний их баяр наадамд 512 бөх зодоглоно

Posted By Алсын Хараа On In Онцлох,Спорт | No Comments

Тулгар төрийн 2233, Их Монгол Улс байгуулагдсаны 818, Ардын хувьсгалын 103 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадамд 512 бөх зодоглоно.

Монголын үндэсний бөхийн холбоо “Барилдах бөхчүүдийг энэ сарын 7-9-ний өдрүүдэд 10:00 - 19:00 цагийн хооронд МБӨ-нд бүртгэнэ” хэмээн мэдээллээ.

Барилдах бөхчүүд цолны үнэмлэх, иргэний үнэмлэх, цээж зурагтайгаа өөрийн биеэр ирж бүртгүүлнэ.

Хүүхдийн барилдаанд барилдах 16 хүртэлх насны бөхчүүдийг энэ сарын 8-9-ний өдрүүдэд 10:00 - 18:00 цаг хүртэл Монголын хүүхдийн ордонд бүртгэнэ. Бүртгүүлэхдээ төрсний гэрчилгээ, иргэний үнэмлэх /гадаад паспорт байж болно/, хоёр хувь цээж зурагтай өөрийн биеэр очиж бүртгүүлнэ.

К.Роналду ЕАШТ-ий дээд амжилтыг давтжээ

Posted By Алсын Хараа On In Онцлох,Спорт | No Comments

/TASS/. Португалын хөл бөмбөгийн шигшээ багийн довтлогч Криштиану Роналду гоолын дамжуулалт өгсөн тоогоор Европын аварга шалгаруулах тэмцээний (ЕАШТ) дээд амжилтыг давтлаа.

Тэрбээр тивийн аварга шалгаруулах тэмцээний хэсгийн шатны хоёрдугаар тойрогт Туркийн шигшээ багтай хийсэн тоглолтод найм дахь удаагаа гоолын дамжуулалт өгчээ. Ингэснээр К.Роналду Чехийн хөлбөмбөгчин Карел Поборскитэй эн тэнцлээ. Португалын хөлбөмбөгчин зургаа дахь удаагаа ЕАШТ-д оролцож байгаа юм.

Португалын шигшээ баг Туркийн багийг 3:0-ээр хожсон байна. Тоглолтын 21 дэх минутад Бернарду Силва гоолдсон бол 28 дахь минутад Туркийн шигшээ багийн хамгаалагч Самет Акайдин өөрийн хаалганд оруулсан байна. Тоглолтын 56 дахь минутад Бруно Фернандеш гоолдсон бөгөөд гоолын дамжуулалтыг К.Роналду өгчээ.

Португалын шигшээ баг 6 оноо авснаар хэсгийн шатны тоглолт дуусахаас нэг тойргийн өмнө нэгээр хасагдах шатанд шалгарлаа. Туркийн баг гурван оноотой Чех (1 оноо), Гүржийн (1 оноо) өмнө хоёрдугаарт бичигдэж байна. Гуравдугаар тойрогт Португалын баг Гүржийн шигшээтэй, Туркийн шигшээ баг Чехийн багтай тус тус тоглоно.

Улсын аварга О.Хангайд “Үлэмж бадрах” чимэг хүртээж, Ц.Бямба-Отгонд арслан цол олголоо

Posted By Алсын Хараа On In Онцлох,Спорт | No Comments

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн зарлигаар улсын арслан М.Бадарчид өвдөг шороодсон бөхчүүдэд наадам болохоос 24 хоногийн өмнө нөхөж цол олголоо.

Ардын хувьсгалын 102 жилийн ойн баяр наадмын түрүү бөх улсын арслан М.Бадарчаас допинг илэрч, Үндэсний их баяр наадмын зохион байгуулах хорооноос түүний цолыг хурааж, барилдах эрхийг нь дөрвөн жилээр хасах шийдвэр гаргасан билээ. Харин М.Бадарч үүнийг хүлээн зөвшөөрөөгүй учраас спортын арбитрын шүүхэд хандсан ч талаар өнгөрч, өөрийгөө допинг хэрэглээгүй гэдгээ нотолж чадаагүй юм.

Улмаар М.Бадарчийн цолыг хурааж, түүнд өвдөг шороодсон бөхчүүдэд нөхөж цол олгохыг Баяр наадмын комиссоос Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид өргөн мэдүүлсэн байдаг. Тэгвэл Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 2024 оны зургаадугаар сарын 10-ны өдөр гарчээ. Харин бөхчүүдэд цол олгох ёслол Төрийн ордны “Хүндэтгэлийн өргөө”-нд боллоо. Ёслолд ҮИБНЗБХ-ны дарга, Монгол Улсын Шадар сайд С.Амарсайхан, дэд дарга, Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Х.Нямбаатар, Бөхийн салбар хорооны гишүүд, шинээр цол авч буй бөхчүүдийн ар гэрийнхэн оролцов.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар Өвөрхангай аймгийн Төгрөг сумын харьяат улсын гарди Ц.Бямба-Отгонд арслан, Архангай аймгийн Хашаат сумын харьяат улсын харцага С.Сүхбатад заан, Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын харьяат улсын начин Э.Дашид харцага, Ховд аймгийн Мөнххайрхан сумын харьяат аймгийн хурц арслан Б.Баянмөнхөд начин цол нөхөн олголоо. Түүнчлэн Ховд аймгийн Буянт сумын харьяат улсын аварга О.Хангайд “Үлэмж бадрах” чимэг олгосон юм.

Бөхчүүдэд цол, чимэг олгох ёслолын үеэр Монгол Улсын шадар сайд С.Амарсайхан үг хэлэхдээ “Үндэсний их баяр наадам бол Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлын бэлгэдэл, төрт ёсны үйл хэргийн салшгүй хэсэг. Мөн та бидний оршихуйн дархлаа юм. Тэр дундаа “Үндэсний бөх” хэмээх нүүдэлчин монголчуудын эртнээс улбаат ёс заншил, эцэг өвгөдийн гэрээс болсон соёл уламжлалыг өвлөн тээж, түгээн дэлгэрүүлж яваа бөхчүүдээ Монголын ард түмэн хэзээд хүндэтгэн дээдэлж ирсэн түүхтэй. Монгол түмэн үндэсний бөхөөрөө омогшдог, бөхчүүдээрээ бахархдаг, хүндэлдэг хайралдаг бүр шүтэж биширч, сүр хүч, цог хийморийн бэлгэдлээ ч болгож ирсэн ард түмэн.

Харамсалтай нь сүүлийн он жилүүдэд монгол бөхийн спортын дэг жаяг, ёс жудаг, мөн чанар, бяр, ухаан, сүр хүч суларч, ёс суртахууны доройтолд орсон. Монгол бөхийн дэвжээ булхай, будилаан, талцал хуваагдлын, бүр нанчилдааны талбар болж байгааг харж, харамсдаг боллоо. Энэ их спортын хувь заяа найрааны, наймааны, бүр допингийн уурхай болох эрсдэл байна. Нэг хэсэг жудаггүй бөх, дасгалжуулагчаас болж нийт бөхийн дэвжээнд хар толбо ихээхэн сууж байна. Бахархдаг, хайрладаг бөхчүүд маань адын шидийн зүйлд автаж ард түмнийхээ итгэлийг алддаг болсон, баяр цэнгэлийг ч гутаадаг болсон. Энэ бол гашуун үнэн. Нэг давж , нэг удаа нэг хэсэг шагнал, урамшуулал авч байвал нэр хүнд, төрт ёс, жудаг, жаяг хийгээд Монголын эрх ашиг хамаагүй мэт болсон.

Зүлэг ногоон дэвжээ дэх нэг бөхийн давааны цаадах даваа, унаа бүхний цаана үндэсний эрхэмлэл, өв соёл, тусгаар тотнолын үнэ цэн, монгол үндэстний уналт босолтын хувь заяа явж байдаг гэдгийг эрхэм эрчүүд, монголчуудын хайрлан шүтдэг бөхчүүд умартаж болохгүй. Хууль журамд заасан хэдий ч түрүүлсэн бөх сэргээшээс болж цол чимгээ хураалгаж, даваагүй давааны цолыг нөхөж өгөх, авах нь цаашид хэн хэндээ таатай биш. Энэ бол төр, ард түмний их баяр наадмыг үнэгүйдүүлж буй явдал” хэмээн онцоллоо.

Д.Отгонжаргал, Э.Дэлгэрмаа нар Парисын Олимпод хэсэг толгойлж барилдана

Posted By Алсын Хараа On In Спорт | No Comments

Дэлхийн бөхийн нэгдсэн холбооноос Унгарт болсон олимпын чансааны тэмцээний дараа Парисын олимпын наадмын өмнөх сүүлийн чансаагаа гаргалаа.

Энэ чансаагаар Парист хэсэг толгойлох бөхчүүдийн нэрс тодорхой болох юм. Чансааны нэг болон дөрөвт эрэмбэтэй бөхчүүд дээд хэсэгт орж, хагас шигшээ хүртэл хоорондоо таарахгүй гэсэн үг.

Шинэ чансаагаар 65 кг-ын жинд эрхээ авсан гавьяат тамирчин Т.Тулга 25 дугаарт эрэмбэлэгдсэн бол 86 кг-д олон улсын хэмжээний мастер Б.Бат-Эрдэнэ 13 дугаарт жагслаа. Харин 125 кг-д гавьяат тамирчин М.Лхагвагэрэл дэлхийн чансаанд эрэмбэлэгдсэн 70 тамирчны тоонд багтсангүй.

Чансаанд олимпод оролцох эсэх нь шийдэгдээгүй байгаа ОХУ-ын Завур Угуев (57 кг), Заурбек Сидаков (74 кг), Абдулрашид Садулаев (97 кг) нарыг ч багтаасан байна. Хэрэв олимпод оролцвол хэсэг толгойлох бөгөөд эцсийн шийдвэр энэ сарын 20-нд гарах аж.

Тэгвэл олимпын наадамд зодоглох манай таван эмэгтэй тамирчнаас  хоёр нь дэлхийн чансааны дэд байрт жагслаа. Тодруулбал, эмэгтэйчүүдийн 50 кг-д гавьяат тамирчин Д.Отгонжаргал, 68 кг-д олон улсын хэмжээний мастер Э.Дэлгэрмаа нар хоёрдугаарт эрэмбэлэгдлээ. Түүнчлэн 62 кг-д гавьяат тамирчин П.Орхон 13-т бичигдэв. Харин 53 кг-д Б.Хулан, 76 кг-д Э.Даваанасан нар эрэмбэд багтсангүй. Э.Даваанасангийн хувьд үндсэн жин буюу 72 кг-д гуравдугаарт жагссан юм.

Монголын U23 насныхан Азийн бүсийн аварга боллоо

Posted By Алсын Хараа On In Спорт | No Comments

Хятадын Хандан хотод болсон U23 насны ангиллын үндэстнүүдийн лигийн цуврал тоглолт өндөрлөж, нийлбэр дүнгээр Монголын эрэгтэйчүүдийн баг түрүүллээ.

Монголын баг зургаан цуврал тоглолтод бүгдэд нь финалдахдаа эхний гуравт нь түрүүлж, сүүлийн гуравт мөнгөн медаль хүртсэн юм. Сүүлийн гурван тоглолтод Хятад, Филиппин, Японы баг түрүүлсэн бол Казахстан, Туркменистаны залуус түрүүлж чадсангүй. Үндэстнүүдийн лиг бол Олон улсын сагсан бөмбөгийн холбооны залуучуудыг хөгжүүлэх хөгжлийн хөтөлбөр юм. Нэг баг зургаан тоглогчтой байж болох бөгөөд цуврал бүр дээр солих дүрэмтэй.

Монголын залуус Азийн бүстээ тэргүүлснээр ирэх есдүгээр сард болох U23 насны ангиллын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцох эрхтэй болж буй юм. Тамирчид болон дасгалжуулагч нарын тактик, тэвчээр, ухааныг шалгасан энэхүү цувралд Монголын залуус өөрсдийгөө бүрэн харууллаа.

Тэгвэл эмэгтэйчүүдийн баг зургаан цувралын гуравт нь финалдахдаа хоёр удаа мөнгөн медаль хүртэж, нэг түрүүллээ. Тэд цувралын сүүлчийн зургаа дахь тоглолтод түрүүлсэн амжилтаар Үндэстнүүдийн лигийг өндөрлүүлэв. Эмэгтэйчүүд зургаа дахь тоглолтын финалд талбайн эзэн Хятадын багийг 19:18-аар буулган авсан юм.

Байт харвааны тамирчид Олимпын эрхийн сүүлчийн тэмцээнд өрсөлдөнө

Posted By Алсын Хараа On In Спорт | No Comments

Туркийн Анталья хотод байт харвааны Олимпын эрх олгох Дэлхийн цомын тэмцээн энэ сарын 11-нд эхэлнэ.

Тус тэмцээнд манай улсаас дасгалжуулагч Ю.Ганзориг, Ч.Мөнхцэцэг нарын удирдлагад найман тамирчин цэц сорих юм. Тодруулбал, эрэгтэйчүүдийн ангилалд Ж.Гантөгс, Б.Отгонболд, М.Гэгээн, Д.Дашнамжил нар оролцох бол эмэгтэйчүүдэд Б.Буянтүшиг, Б.Урантунгалаг, А.Энхтуяа, Н.Ариунбилэг нар өрсөлдөнө.

Энэ нь Монголын Үндэсний шигшээ багийн нийт тамирчдын Олимпын эрх олгох сүүлийн тэмцээн гэдгээрээ онцлогтой. Өөрөөр хэлбэл, монголчуудын эрхийн төлөөх өрсөлдөөн үүгээр дуусаж байгаа юм.

Монголын баг тамирчид одоогоор “Парис-2024” зуны Олимпын наадмын найман спортын төрөлд 30 эрх авчээ. Тодруулбал, жүдо 10, чөлөөт бөх найм, бокс хоёр, дугуй хоёр, хөнгөн атлетик гурав, байт харваа нэг, хүндийн өргөлт нэг, буудлага гурван эрхтэй байна.

Бангкокийн тэмцээнээс ганцхан эмэгтэй тамирчин Олимпын эрх авлаа

Posted By Алсын Хараа On In Спорт | No Comments

Тайландын нийслэл Бангкок хотод Олимпын эрх олгох боксын сүүлийн тэмцээн болж өндөрлөлөө. Манай улсаас тус тэмцээнд 12 тамирчин өрсөлдсөнөөс эмэгтэйчүүдийн 54 кг-ын жинд дэлхийн аваргын хүрэл медальт, “Алдар” спорт хорооны тамирчин, олон улсын хэмжээний мастер М.Энхжаргал Парисыг зорих эрх өвөртөллөө. Ингэснээр тэрбээр Парисын Олимпын эрх авсан Монголын хоёр дахь боксчин болж байна. М.Энхжаргал Олимпын эрхийн шийдвэрлэх тулаанд Венесуэлийн 10 удаагийн аварга Йохана Гомезыг буулган авсан юм. Өмнө нь тэрбээр Япон, Канадын тамирчдыг илт давуугаар хожсон билээ.

Ханжоугийн Азийн наадмаас эмэгтэйчүүдийн 50 кг-д О.Есүгэн Олимпод оролцох эрхтэй болсон юм. Тэгвэл эрэгтэйчүүд нэг ч эрхгүй хоцорлоо. Монголын эрэгтэй боксчдоос хамгийн өндөр амжилт үзүүлсэн нь олон улсын хэмжээний мастер Г.Ган-Эрдэнэ. Тэрбээр Олимпын эрхийн төлөөх шийдвэрлэх тулаанд дэлхийн аваргын хүрэл медальт АНУ-ын тамирчин Роскод ялагдсанаар монголчуудын сүүлчийн найдвар тасрав. Ийнхүү Монголын эрэгтэй боксчид 1972 оноос хойш 12 Олимп дараалан оролцсон буухиа Парист тасарч байна. Эрэгтэй боксчид Олимпоос нэг алт, хоёр мөнгө, дөрвөн хүрэл медаль хүртсэн юм.

Харин эмэгтэй боксын төрөл 2012 оны Лондоны Олимпоос эхлэлтэй бөгөөд манай улсаас Токиогийн Олимпод анх удаа эмэгтэй боксчин оролцсон билээ. Тэгвэл Парист хоёр тамирчнаа илгээх эрхтэй болоод байна.